@๓ ฉ.ม. อสนฺตุฏฺฐิตา ๔ ฉ.ม. ธุรภตฺตํ

[๑๓๗๙] "อปฺปฏิวานิตา จ ปธานสฺมินฺ"ติ ปทนิทฺเทเส ยสฺมา ปนฺตเสนาสเนสุ อธิกุสลานํ ธมฺมานํ ภาวนาย อุกฺกณฺฐมาโน ปธานํ ปฏิวาเสติ นาม, อนุกฺกณฺฐมาโน โน ปฏิวาเสติ นาม. ตสฺมา ตํ นยํ ทสฺเสตุํ "ยา กุสลานํ ธมฺมานนฺ"ติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ สกฺกจฺจกิริยตาติ กุสลานํ กรเณ สกฺกจฺจการิตา. สาตจฺจกิริยตาติ สตตเมว กรณํ. อฏฺฐิตกิริยตาติ ขณฺฑํ อกตฺวา อฏฺฐเปตฺวา กรณํ. อโนลีนวุตฺติตาติ อลีนชีวิตา, ๑- อลีนปฺปวตฺติตา วา. อนิกฺขิตฺตฉนฺทตาติ กุสลฉนฺทสฺส อนิกฺขิปนํ. อนิกฺขิตฺตธุรตาติ กุสลกรเณ วิริยธุรสฺส อนิกฺขิปนํ.

[๑๓๘๐] ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณํ วิชฺชาติ เอตฺถ ปุพฺเพนิวาโสติ ปุพฺเพนิวุฏฺฐกฺขนฺธา จ ขนฺธปฏิพทฺธา จ. ๒- ปุพฺเพนิวาสสฺส อนุสฺสติ ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติ, ตาย สมฺปยุตฺตํ ญาณํ ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณํ. ตยิทํ ปุพฺเพนิวุฏฺฐกฺขนฺธปฏิจฺฉาทกตมํ วิชฺฌตีติ วิชฺชา. ตํ ตมํ วิชฺฌิตฺวา เต ขนฺเธ วิทิเต ปากเฏ กโรตีติ วิทิตกรณฏฺเฐนปิ วิชฺชา.

จุตูปปาเต ญาณนฺติ จุติยญฺจ อุปปาเต จ ญาณํ. อิทมฺปิ สตฺตานํ จุติปฏิสนฺธิปฏิจฺฉาทกตมํ วิชฺฌตีติ วิชฺชา, ตํ ตมํ วิชฺฌิตฺวา สตฺตานํ จุติปฏิสนฺธิโย วิทิตา ปากฏา กโรตีติ วิทิตกรณฏฺเฐนปิ วิชฺชา. อาสวานํ ขเย ญาณนฺติ สพฺพกิเลสานํ ขยสมเย ญาณํ. ตยิทํ จตุสจฺจจฺฉาทกตมํ วิชฺฌตีติ วิชฺชา. ตํ ตมํ วิชฺฌิตฺวา จตฺตาริ สจฺจานิ วิทิตานิ ปากฏานิ กโรตีติ วิทิตกรณฏฺเฐนปิ วิชฺชา.