[๑๓๘๑] จิตฺตสฺส จ อธิมุตฺติ นิพฺพานญฺจาติ เอตฺถ อารมฺมเณ อธิมุจฺจนฏฺเฐน ปจฺจนีกธมฺเมหิ จ สุฏฺฐุ มุตฺตฏฺเฐน อฏฺฐ สมาปตฺติโย จิตฺตสฺส อธิมุตฺติ นาม. อิตรํ ปน นตฺถิ เอตฺถ ตณฺหาสงฺขาตํ วานํ, นิคฺคตํ วา ตสฺมา วานาติ นิพฺพานํ. ตตฺถ อฏฺฐ สมาปตฺติโย สยํ วิกฺขมฺภิตกิเลเสหิ วิมุตฺตตฺตา วิมุตฺตีติ วุตฺตา, นิพฺพานํ ปน สพฺพกิเลเสหิ อจฺจนฺตํ วิมุตฺตตฺตา วิมุตฺตีติ วุตฺตํ. ๓-

@๓ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ

[๑๓๘๒] มคฺคสมงฺคิสฺส ญาณนฺติ จตฺตาริ มคฺคญาณานิ. ผลสมงฺคิสฺส ญาณนฺติ จตฺตาริ ผลญาณานิ. ตตฺถ ปฐมมคฺคญาณํ ปญฺจ กิเลเส เขเปนฺตํ นิโรเธนฺตํ วูปสเมนฺตํ ปฏิปสฺสมฺเภนฺตํ อุปฺปชฺชตีติ ขเย ญาณํ นาม ชาตํ. ทุติยมคฺคญาณํ จตฺตาโร กิเลเส, ตถา ตติยมคฺคญาณํ. จตุตฺถมคฺคญาณํ ปน อฏฺฐ กิเลเส เขเปนฺตํ นิโรเธนฺตํ วูปสเมนฺตํ ปฏิปสฺสมฺเภนฺตํ อุปฺปชฺชตีติ ขเย ญาณํ นาม ชาตํ. ตํ ตํ มคฺคผลญาณํ ปน เตสํ เตสํ กิเลสานํ ขีณนฺเต นิรุทฺธนฺเต วูปสมนฺเต ปฏิปสฺสมฺภนฺเต อนุปฺปาทนฺเต อปฺปวตฺตนฺเต อุปฺปนฺนนฺติ อนุปฺปาเท ญาณํ นาม ชาตนฺติ.