[๑๔๓๓] นิโยคา อนาคตารมฺมณา นตฺถีติ นิยเมน ปาฏิเอกํ จิตฺตํ นาม ๓- นตฺถิ. นนุ จ อนาคตํสญาณํ เอกนฺเตน อนาคตารมฺมณํ, เจโตปริยญาณมฺปิ อนาคตํ อารพฺภ ปวตฺตตีติ. โน นปฺปวตฺตติ, ปาฏิเอกํ ปน เอตํ เอกํ จิตฺตํ นาม นตฺถิ, รูปาวจรจตุตฺถชฺฌาเนน สงฺคหิตตฺตา อญฺเญหิ มหคฺคตจิตฺเตหิ มิสฺสกํ โหติ. เตน วุตฺตํ "นิโยคา อนาคตารมฺมณา นตฺถี"ติ.

[๑๔๓๔] เทฺว ปญฺจวิญฺญาณานิ ติสฺโส มโนธาตุโย จ ปจฺจุปฺปนฺเนสุ รูปาทีสุ ปวตฺติโต ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณา นาม. ทส จิตฺตุปฺปาทาติ เอตฺถ อฏฺฐ ตาว สเหตุกา เทวมนุสฺสานํ ปฏิสนฺธิคฺคหณกาเล กมฺมํ วา กมฺมนิมิตฺตํ วา อารพฺภ ปวตฺติยํ อตีตารมฺมณาว, ภวงฺคจุติกาเลสุปิ เอเสว นโย. คตินิมิตฺตํ ปน อารพฺภ ปฏิสนฺธิคฺคหณกาเล ตโต ปรํ ภวงฺคกาเล จ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณา, ตตฺถ ๔- ปญฺจทฺวาเร ตทารมฺมณวเสน ปวตฺติยํ. มโนทฺวาเร ปน อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณา, นํ ชวนานํ อารมฺมณํ คเหตฺวา ปวตฺติโต อตีตานาคต ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณา, กุสลวิปากาเหตุกอุเปกฺขาสหคตมโนวิญฺญาณธาตุยมฺปิ เอเสว นโย. เกวลญฺหิ สา มนุสฺเสสุ ชจฺจนฺธาทีนํ ปฏิสนฺธิ โหติ, ปญฺจทฺวาเร จ สนฺตีรณวเสนาปิ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณา โหตีติ อยเมตฺถ วิเสโส. โสมนสฺสสหคตา

@๓ ฉ.ม. ปาฏิเยกฺกํ จิตฺตํ อนาคตารมฺมณํ นาม ๔ ฉ.ม. ตถา ปน ปญฺจทฺวาเร สนฺตีรณวเสน ตทารมฺมณวเสน จ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณา โหติ, มโนทฺวาเร ตทารมฺมณวเสน สเหตุกวิปากา วิย อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณาติ เวทิตพฺพา.