อภิภายตนะ

Abhibhāyatanakathā

[204] Evaṃ aṭṭhasu kasiṇesu rūpāvacarakusalaṃ niddisitvā idāni yasmā samānepi ārammaṇe bhāvanāya asamānattā imesu aṭṭhasu kasiṇesu aññampi abhibhāyatanasaṅkhātaṃ rūpāvacarakusalaṃ pavattati, tasmā taṃ dassetuṃ puna "katame dhammā kusalā"tiādi āraddhaṃ. Tattha ajjhattaṃ arūpasaññīti alābhitāya vā anatthikatāya vā ajjhattikarūpe parikammasaññāvirahito. Bahiddhā rūpāni passatīti bahiddhā aṭṭhasu kasiṇesu kataparikammatāya parikammavasena ceva appanāvasena ca tāni bahiddhā aṭṭhasu kasiṇesu rūpāni passati. Parittānīti avaḍḍhitāni. Tāni abhibhuyyāti yathā nāma sampannagahaṇiko kaṭacchumattaṃ bhattaṃ labhitvā "kimettha bhuñjitabbaṃ atthī"ti saṅkaḍḍhitvā ekakabaḷameva karoti, evameva ñāṇuttariko puggalo visadaññāṇo "kimettha parittake ārammaṇe samāpajjitabbaṃ atthi, nāyaṃ mama bhāro"ti tāni rūpāni abhibhavitvā samāpajjati, saha nimittuppādenevettha appanaṃ nibbattetīti attho. "jānāmi passāmī"ti iminā panassa pubbabhāgo kathito, āgamaṭṭhakathāsu pana vuttaṃ "imināssa ābhogo kathito, so ca kho samāpattito vuṭṭhitassa, na antosamāpattiyan"ti.

Appamāṇānīti vaḍḍhitappamāṇāni. Abhibhuyyāti ettha pana yathā mahagghaso puriso ekaṃ bhattavaḍḍhitakaṃ labhitvā "aññāpi hotu, kimesā mayhaṃ karissatī"ti taṃ na mahantato passati, evameva ñāṇuttariko puggalo visadaññāṇo "kiṃ ettha samāpajjitabbaṃ, na idaṃ appamāṇaṃ, na mayhaṃ cittekaggatākaraṇe bhāro atthī"ti tāni abhibhavitvā samāpajjati, saha nimittuppādenevettha appanaṃ nibbattetīti attho.

"parittaṃ parittārammaṇaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇan"ti idha "parittānī"ti āgatattā appamāṇārammaṇatā na gahitā, parato "appamāṇānī"ti āgatattā

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๕๑๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “อภิภายตนะ”