[1162] Nīvaraṇagocchakassa thīnamiddhaniddese cittassa akalyatāti cittassa gilānabhāvo. Gilāno hi akalyakoti vuccati. Vinayepi vuttaṃ "nāhaṃ bhante akallako"ti. Akammaññatāti cittassa gelaññasaṅkhātova akammaññatākāro. Olīyanāti olīyanākāro. Iriyapathikacittaṃ hi iriyāpathaṃ saṇṭhāretuṃ asakkontaṃ rukkhe vaggulī viya khīle laggitapānīyavārako viya ca olīyati, tassa taṃ ākāraṃ sandhāya "olīyanā"ti vuttaṃ. Dutiyapadaṃ upasaggavasena vaḍḍhitaṃ. Līnanti avipphārikatāya paṭikuṭitaṃ. Itare dve ākārabhāvaniddesā. Thīnanti sappipiṇḍo viya avipphārikatāya ghanabhāvena thīnaṃ. Thīyanāti ākāraniddeso. Thīyitabhāvo thīyitattaṃ, avipphāravaseneva thaddhatāti attho.

@4 vinaYu. 1/151/84 5 cha.Ma. laggitaphāṇitavārako viya 6 cha.Ma. ṭhitaṃ

[1163] Kāyassāti khandhattayasaṅkhātassa nāmakāyassa. Akalyatā akammaññatāti heṭṭhā vuttanayameva. Megho viya ākāsaṃ kāyaṃ onayhatīti onāho. Sabbato bhāgena onāho pariyonāho. Abbhantare samorundhatīti antosamorodho. Yathā hi nagare rundhitvā gahite manussā bahi nikkhamituṃ na labhanti, evampi middhena samoruddhā dhammā vipphāravasena nikkhamituṃ na labhanti. Tasmā "antosamorodho"ti vuttaṃ. Medhatīti middhaṃ. Akammaññabhāvena vihiṃsatīti attho. Supanti tenāti soppaṃ. Akkhidalādīnaṃ pacalabhāvaṃ karotīti pacalāyikā. Supanā supitattanti ākārabhāvaniddeso. Yaṃ pana tesaṃ purato soppapadaṃ, tassa puna vacane kāraṇaṃ vuttameva. Idaṃ vuccati thīnamiddhanīvaraṇanti idaṃ thīnañca middhañca ekato katvā āvaraṇaṭṭhena thīnamiddhanīvaraṇanti vuccati. Yaṃ yebhuyyena sekkhaputhujjanānaṃ niddāya pubbabhāgaaparabhāgesu uppajjati, taṃ arahattamaggena samucchijjati. Khīṇāsavānaṃ pana karajakāyassa dubbalabhāvena bhavaṅgotaraṇaṃ hoti, tasmiṃ asammisse vattamāne te supanti. Sā nesaṃ niddā nāma hoti. Tenāha bhagavā "abhijānāmi kho panāhaṃ aggivessana gimhānaṃ pacchime māse catuguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sato sampajāno niddaṃ okkamitā"ti. Evarūpo panāyaṃ karajakāyassa dubbalabhāvo na maggavajjho, upādinnakepi anupādinnakepi labbhati. Upādinnakepi labbhamāno yadā khīṇāsavo dīghamaggaṃ gato hoti, aññataraṃ vā pana kammaṃ katvā kilanto, evarūpe kāle labbhati. Anupādinnakepi labbhamāno paṇṇapupphesu labbhati. Ekaccānaṃ hi rukkhānaṃ paṇṇāni suriyātapena pasāriyanti, rattiṃ paṭikuṭanti. Padumapupphādīni suriyātapena pupphanti, rattiṃ puna paṭikuṭanti. Idaṃ pana middhaṃ akusalattā khīṇāsavānaṃ na hotīti.