@4 Sī. pacchimena atthena tāsu 5 cha.Ma. bālakarattā Apabhassarabhāvakaraṇā. Sukkāti odātā. Cittassa pabhassarabhāvakaraṇā. Kaṇhābhijātihetuto vā kaṇhā. Sukkābhijātihetuto sukkā. Idha ceva samparāye ca tapantīti tapanīyā. Na tapanīyā atapanīyā.

Adhivacanadukādayo tayo atthato ninnānākaraṇā, byañjanamevettha nānaṃ. Sirivaḍḍhako dhanavaḍḍhakoti ādayo hi vacanamattameva adhikāraṃ katvā pavattā adhivacanā nāma. Adhivacanānaṃ pathā adhivacanapathā. "abhisaṅkharontīti kho bhikkhave tasmā saṅkhārāti vuccatī"ti evaṃ vitthāretvā sahetukaṃ katvā vuccamānā abhilāpā nirutti nāma, niruttīnaṃ pathā niruttipathā. "takko vitakko saṅkappo"ti evaṃ tena tena pakārena ñāpanato paññatti nāma, paññattīnaṃ pathā paññattipathā. Ettha ca ekaṃ dukaṃ vatvāpi itaresaṃ vacane payojanaṃ hetugocchake vuttanayeneva veditabbaṃ.

[109-118] Nāmarūpaduke nāmakaraṇaṭṭhena namanaṭṭhena nāmanaṭṭhena ca nāmaṃ. Ruppanaṭṭhena rūpaṃ. Ayamettha saṅkhePo. Vitthāro pana nikkhepakaṇḍe āvībhavissati. Avijjāti dukkhādīsu aññāṇaṃ. Bhavataṇhāti bhavapatthanā. Bhavadiṭṭhīti bhavo vuccati sassataṃ, sassatavasena uppajjanadiṭṭhi. Vibhavadiṭṭhīti vibhavo vuccati ucchedaṃ, ucchedavasena uppajjanadiṭṭhi. "sassato attā ca loko cā"ti pavattā diṭṭhi sassatadiṭṭhi. "ucchijjissatī"ti pavattā diṭṭhi ucchedadiṭṭhi. "antavā"ti pavattā diṭṭhi antavādiṭṭhi. "anantavā"ti pavattā diṭṭhi anantavādiṭṭhi. Pubbantaṃ anugatā diṭṭhi pubbantānudiṭṭhi. Aparantaṃ anugatā diṭṭhi aparantānudiṭṭhi. Ahirikanti "yaṃ na hiriyati hiriyitabbenā"ti evaṃ vitthāritā nillajjatā. Anottappanti "yaṃ na ottappati ottappitabbenā"ti evaṃ vitthārito abhāyanakaākāro. Hiriyanā hiri. Ottappanā ottappaṃ. Dovacassatādīsu dukkhaṃ vaco etasmiṃ vippaṭikūlagāhimhi vipaccanīkasāte anādare puggaleti dubbaco, tassa kammaṃ dovacassaṃ, tassa bhāvo dovacassatā. Pāpā assaddhādayo puggalā etassa mittāti

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๒๗๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “เหตุโคจฉกะ”