@4 vinaYu. 4/21/18, saṃ.kha. 17/79/72

Katamā kathetukamyatāpucchā? bhagavā bhikkhūnaṃ kathetukamyatāya pañhaṃ pucchati "cattārome bhikkhave satipaṭṭhānā, katame cattāro"ti. Ayaṃ kathetukamyatāpucchāti. Tattha buddhānaṃ purimā tisso pucchā natthi, kasmā? buddhānaṃ hi tīsu addhāsu Kiñci saṅkhataṃ addhāvinimuttaṃ vā asaṅkhataṃ adiṭṭhaṃ anaññātaṃ ajotitaṃ atulitaṃ atīritaṃ avibhūtaṃ avibhāvitaṃ nāma natthi, tena tesaṃ adiṭṭhajotanāpucchā natthi. Yaṃ pana bhagavatā attano ñāṇena paṭividdhaṃ, tassa aññena samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā saddhiṃ saṃsandanakiccaṃ natthi, tenassa diṭṭhasaṃsandanā pucchā natthi. Yasmā panesa akathaṃkathī tiṇṇavicikiccho sabbadhammesu vihatasaṃsayo, tenassa vimaticchedanāpucchā natthi. Itarā pana dve pucchā bhagavato atthi. Tāsu ayaṃ "kathetukamyatāpucchā"ti veditabbā.

Tattha "katame"ti padena niddisitabbadhamme pucchati, "dhammā kusalā"ti hi vacanamattena "kiṃ katā, kiṃ vā karontī"ti na sakkā ñātuṃ. "katame"ti vutte pana nesaṃ puṭṭhabhāvo paññāyati, tena vuttaṃ "katameti padena niddisitabbadhamme pucchatī"ti. "dhammā kusalā"ti padadvayena pucchāya puṭṭhadhamme dasseti, tesaṃ attho heṭṭhā pakāsitoeva.

Kasmā panettha mātikāya viya "kusalā dhammā"ti avatvā "dhammā kusalā"ti padānukkamo katoti. Pabhedato dhammānaṃ desanaṃ dīpetvā pabhedavantadassanatthaṃ. Imasmiṃ hi abhidhamme dhammāva desetabbā, te ca kusalādīhi pabhedehi anekappabhedā, tasmā dhammāeva idha desetabbā. Nāyaṃ vohāradesanā, te ca anekappabhedato desetabbā, na dhammamattato. Pabhedato hi desanā ghanavinibbhogapaṭisambhidāñāṇāvahā hotīti "kusalā dhammā"ti evaṃ pabhedato dhammānaṃ desanaṃ dīpetvā idāni ye tena pabhedena desetabbā dhammā, te dassetuṃ ayaṃ "katame dhammā kusalā"ti padānukkamo katoti veditabbo. Pabhedavantesu hi dassitesu pabhedo dassiyamāno yujjati, suviññeyyo ca hotīti.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๒๘๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”