Sugandhaṃ pana gandhaṃ vā mālaṃ vā labhitvā āsane vā cetiye vā gandhārammaṇena cittena pūjaṃ katvā aparabhāge yattha katthaci nisīditvā āvajjamānassa taṃ gandhārammaṇaṃ ghānadvāre āpāthaṃ āgataṃ viya hoti, pūjākaraṇakālo viya hoti. Evaṃ ghāyitavasena gandhārammaṇaṃ āpāthamāgacchati.

Paṇītaṃ pana khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sabrahmacārīhi saddhiṃ saṃvibhajitvā paribhuñjitvā aparabhāge yattha katthaci kudrūsakādibhojanaṃ labhitvā "asukakāle paṇītabhojanaṃ sabrahmacārīhi saddhiṃ saṃvibhajitvā paribhuttan"ti āvajjamānassa taṃ rasārammaṇaṃ jivhādvāre āpāthaṃ āgataṃ viya hoti, paribhuñjanakālo viya hoti. Evaṃ sāyitavasena rasārammaṇaṃ āpāthamāgacchati.

Mudukaṃ pana sukhasamphassaṃ mañcapīṭhaṃ vā attharaṇaṃ vā pāpuraṇaṃ vā paribhuñjitvā aparabhāge yattha katthaci dukkhaseyyaṃ kappetvā "asukakāle me mudukaṃ mañcapīṭhaṃ attharaṇaṃ pāpuraṇaṃ paribhuttan"ti āvajjamānassa taṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ kāyadvāre āpāthaṃ āgataṃ viya hoti, sukhasamphassaṃ vediyanakālo viya hoti. Evaṃ phuṭṭhavasena phoṭṭhabbārammaṇaṃ āpāthamāgacchati:- evaṃ suddhamanodvāre pasādaghaṭanakiccaṃ natthi, pakatiyā diṭṭhasutaghāyitasāyitaphuṭṭhavasena etāni ārammaṇāni āpāthamāgacchantīti veditabbāni.

Idāni pakatiyā diṭṭhādīnaṃ vasena āpāthagamane ayamaparopi aṭṭhakathāmuttako nayo hoti:- diṭṭhaṃ sutaṃ ubhayasambandhanti ime tāva diṭṭhādayo veditabbā. Tattha diṭṭhaṃ nāma pañcadvāravasena gahitapubbaṃ. Sutanti paccakkhato adisvā anussavavasena gahitā rūpādayova. Etehi dvīhipi sambandhaṃ ubhayasambandhaṃ nāma. Iti imesampi diṭṭhādīnaṃ vasena etāni manodvāre āpāthamāgacchantīti veditabbāni. Tattha diṭṭhavasena tāva āpāthagamanaṃ heṭṭhā pañcahi nayehi vuttameva.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๓๑๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”