Bhāvanāmayampi yadā caṅkamanto sadde khayavayaṃ paṭṭhapeti, tadā kāyakammaṃ hoti. Kāyaṅgaṃ vā pana acopetvā vācāya sammasantassa vacīkammaṃ hoti. Kāyaṅgavācaṅgāni acopetvā manasāva saddāyatanaṃ sammasantassa manokammaṃ hoti. Evaṃ saddārammaṇampi kusalaṃ tividhapuññakiriyāvatthuvasena navahi kammadvārehi bhājetvā dassesi dhammarājā.

Mūlagandhādīsupi rajanīyagandhaṃ ārammaṇaṃ katvā heṭṭhā vuttanayeneva tīhi niyamehetaṃ kusalaṃ uppajjati. Tattha yadā mūlagandhādīsu yaṅkiñci gandhaṃ labhitvā gandhavasena ābhujitvā "gandhadānaṃ mayhan"ti buddharatanādīni pūjeti, tadā dānamayaṃ hotīti sabbaṃ vaṇṇadāne vuttanayeneva vitthārato veditabbaṃ. Evaṃ gandhārammaṇampi kusalaṃ tividhapuññakiriyāvatthuvasena navahi kammadvārehi bhājetvā dassesi dhammarājā.

Mūlarasādīsu pana rajanīyarasaṃ ārammaṇaṃ katvā heṭṭhā vuttanayeneva tīhi niyamehetaṃ kusalaṃ uppajjati. Tattha yadā mūlarasādīsu yaṅkiñci rajanīyaṃ rasavatthuṃ labhitvā rasavasena ābhujitvā "rasadānaṃ mayhan"ti deti pariccajati, tadā dānamayaṃ hotīti sabbaṃ vaṇṇadāne vuttanayeneva vitthārato veditabbaṃ. Sīlamaye panettha "saṃghassa adatvā paribhuñjanaṃ nāma amhākaṃ na āciṇṇan"ti dvādasannaṃ bhikkhusahassānaṃ dāpetvā sādurasaṃ paribhuñjantassa duṭṭhagāmaṇiabhayarañño vatthuṃ ādiṃ katvā mahāaṭṭhakathāya vatthūni āgatāni, ayameva viseso. Evaṃ rasārammaṇampi kusalaṃ tividhapuññakiriyāvatthuvaseneva navahi kammadvārehi bhājetvā dassesi dhammarājā.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๓๒๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”