Phoṭṭhabbārammaṇepi paṭhavīdhātu tejodhātu vāyodhātūti tīṇi mahābhūtāni phoṭṭhabbārammaṇaṃ nāma. Imasmiṃ ṭhāne etesaṃ vasena yojanaṃ akatvā mañcapīṭhādivasena kātabbā, yadā hi mañcapīṭhādīsu yaṅkiñci rajanīyaṃ phoṭṭhabbavatthuṃ labhitvā phoṭṭhabbavasena ābhujitvā "phoṭṭhabbadānaṃ mayhan"ti deti pariccajati, tadā dānamayaṃ hotīti sabbaṃ vaṇṇadāne vuttanayeneva vitthārato veditabbaṃ. Evaṃ phoṭṭhabbārammaṇampi kusalaṃ tividhapuññakiriyāvatthuvasena navahi kammadvārehi bhājetvā dassesi dhammarājā.

Dhammārammaṇe pana cha ajjhattikāyatanāni, tīṇi lakkhaṇāni, tayo arūpino khandhā, paṇṇarasa sukhumarūpāni, nibbānapaññattīti ime dhammāyatane pariyāpannā ca apariyāpannā ca dhammā dhammārammaṇaṃ nāma. Imasmiṃ pana ṭhāne etesaṃ vasena yojanaṃ akatvā ojadānapānadānajīvitadānavasena kātabbā. Ojādīsu hi rajanīyaṃ dhammārammaṇaṃ ārammaṇaṃ katvā heṭṭhā vuttanayeneva tīhi niyamehetaṃ kusalaṃ uppajjati.

Tattha yadā "ojadānaṃ mayhan"ti sappinavanītādīni deti, "pānadānan"ti aṭṭha pānāni deti, "jīvitadānan"ti salākabhattapakkhiyabhattasaṃghabhattādīni deti, aphāsukabhikkhūnaṃ bhesajjaṃ deti, vejjaṃ paccupaṭṭhāpeti, jālaṃ jālāpeti, kuminaṃ viddhaṃsāpeti, sakuṇapañjaraṃ viddhaṃsāpeti, bandhanamokkhaṃ kārāpeti, māghātabheriṃ cārāpeti, aññānipi jīvitaparittāṇatthaṃ evarūpāni kammāni karoti, tadā dānamayaṃ hoti. Yadā pana "ojadānapānadānajīvitadānāni mayhaṃ kulavaṃso kulatanti kulappaveṇī"ti vattasīsena ojadānādīni pavatteti, tadā sīlamayaṃ hoti. Yadā dhammārammaṇasmiṃ khayavayaṃ paṭṭhapeti, tadā bhāvanāmayaṃ hoti.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๓๒๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”