Yadā pana tesu sikkhāpadesu dīyamānesu kāyaṅgavācaṅgāni acopetvā manasāva "pāṇātipātā adinnādānā kāmesumicchācārā paṭiviramāmī"ti gaṇhāti, tadā kammaṃ kāyakammaṃ, dvāraṃ pana manodvāraṃ hoti. Evaṃ kusalaṃ kāyakammaṃ manodvāre samuṭṭhāti, tehi cittehi sahagatā anabhijjhādayo cetanāpakkhikā vā honti abbohārikā vā.

Musāvādā veramaṇīādīni pana cattāri sikkhāpadāni vuttanayeneva kāyādīhi gaṇhantassa kusalaṃ vacīkammaṃ tīsu dvāresu samuṭṭhātīti veditabbaṃ. Idhāpi anabhijjhādayo cetanāpakkhikā vā honti abbohārikā vā.

Anabhijjhādisahagatehi pana cittehi kāyaṅgaṃ copetvā cetiyaṅgaṇasammajjanagandhamālā- dipūjanacetiyavandanādīni karontassa kammaṃ manokammaṃ hoti, dvāraṃ pana kāyadvāraṃ. Evaṃ kusalaṃ manokammaṃ kāyadvāre samuṭṭhāti, cetanā panettha abbohārikā. Anabhijjhāsahagatena cittena vācaṅgaṃ copetvā "aho vata yaṃ parassa vittūpakaraṇaṃ, na taṃ mamassā"ti anabhijjhāyato abyāpādasahagatena cittena "sabbe sattā averā abyāpajjhā anīghā sukhī attānaṃ pariharantū"ti vadantassa sammādiṭṭhisahagatena cittena "atthi dinnan"tiādīni udāharantassa kammaṃ manokammaṃ hoti, dvāraṃ pana vacīdvāraṃ. Evaṃ kusalaṃ manokammaṃ vacīdvāre samuṭṭhāti, cetanā panettha abbohārikā. Kāyaṅgavācaṅgāni pana acopetvā raho nisinnassa manasāva anabhijjhādisahagatāni

Evaṃ kusalaṃ manokammaṃ manodvāre samuṭṭhāti. Imasmiṃ pana ṭhāne cetanāpi cetanāsampayutta- dhammāpi manodvāreyeva samuṭṭhahanti.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๓๕๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”