"yathā mahārāja puriso gehepi patante tamaññena dārunā upatthambheyya, upatthambhitaṃ santaṃ evaṃ taṃ gehaṃ na pateyya, evameva kho mahārāja upatthambhanalakkhaṇaṃ viriyaṃ, viriyupatthambhitā sabbe kusaladhammā na hāyanti na parihāyantī"ti.

Yathā pana khuddakāya ca mahatikāya ca senāya saṅgāme pavatte khuddakā senā olīyeyya, tato rañño āroceyya, rājā balavāhanaṃ peseyya, tena paggahitā sakasenā parasenaṃ parājeyya, evameva viriyaṃ sahajātasampayuttadhammānaṃ olīyituṃ osakkituṃ na deti, ukkhipati paggaṇhāti. Tena vuttaṃ "paggahaṇalakkhaṇañca viriyan"ti.

Aparo nayo:- ussāhalakkhaṇaṃ viriyaṃ, sahajātadhammānaṃ upatthambhanarasaṃ, asaṃsīdanabhāvapaccupaṭṭhānaṃ, "saṃviggo yoniso padahatī"ti vacanato saṃvegapadaṭṭhānaṃ viriyārambhavatthupadaṭṭhānaṃ vā, sammā āraddhaṃ sabbāsaṃ sampattīnaṃ mūlaṃ hotīti daṭṭhabbaṃ.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๓๙๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”