Jīvanti tena taṃsampayuttadhammāti jīvitaṃ, anupālanalakkhaṇe indattaṃ kāretīti indriyaṃ, jīvitameva indriyaṃ jīvitindriyaṃ. Taṃ pavattasantatādhipateyyaṃ hoti. Lakkhaṇādīhi pana attanā avinā bhūtānaṃ dhammānaṃ anupālanalakkhaṇaṃ jīvitindriyaṃ, tesaṃ pavattanarasaṃ, tesaṃyeva ṭhapanapaccupaṭṭhānaṃ, yāpayitabbadhammapadaṭṭhānaṃ. Santepi ca anupālanalakkhaṇādimhi vidhāne atthikkhaṇeyeva taṃ te dhamme anupāleti udakaṃ viya uppalādīni. Yathāsakaṃ paccayuppannepi ca dhamme pāleti dhātī viya. Kumāraṃ sayaṃ pavattitadhammasambandheneva ca pavattati niyāmako viya nāvaṃ. Na bhaṅgato uddhaṃ pavattayati attano ca pavattayitabbānañca abhāvā. Na bhaṅgakkhaṇe ṭhapeti sayaṃ bhijjamānattā khīyamāno viya vaṭṭisneho padīpasikhaṃ. Na ca anupālanapavattanaṭhapanānubhāvavirahitaṃ yathāvuttakkhaṇe tassa tassa sādhanatoti daṭṭhabbaṃ.

Maggaṅgarāsivaṇṇanā

sammādiṭṭhītiādīsu dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi, abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo, paggahanaṭṭhena sammāvāyāmo, upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati, avikkhepanaṭṭhena sammāsamādhīti veditabbo. Vacanatthato pana sammā passati, sammā vā tāya passantīti sammādiṭṭhi. Sammā saṅkappeti, sammā vā tena saṅkappentīti sammāsaṅkapPo. Sammā vāyamati, sammā vā tena vāyamantīti sammāvāyāmo. Sammā sarati, sammā vā tāya sarantīti sammāsati. Sammā samādhiyati, sammā vā tena samādhiyantīti sammāsamādhi. Apica pasaṭṭhā sundarā vā diṭṭhi sammādiṭṭhīti imināpi nayena tesaṃ vacanattho veditabbo, lakkhaṇādīni pana heṭṭhā vuttāneva.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๔๐๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”