@3 cha.Ma. gūthamakkhanajigucchāya 4 cha.Ma. iti-saddo na dissati Alaggabhāvalakkhaṇo vā kamaladale jalabindu viya. Apariggahaṇaraso muttabhikkhu viya. Anallīnabhāvapaccupaṭṭhāno asucimhi patitapuriso viya. Adoso acaṇḍikkalakkhaṇo avirodhalakkhaṇo vā anukūlamitto viya. Āghātavinayaraso pariḷāhavinayaraso vā candanaṃ viya. Sommabhāvapaccupaṭṭhāno puṇṇacando viya. Amoho lakkhaṇādīhi heṭṭhā paññindriyapade vibhāvitoeva.

Imesu pana tīsu alobho maccheramalassa paṭipakkho, adoso duslīlyamalassa, amoho kusalesu dhammesu abhāvanāya paṭipakkho. Alobho cettha dānahetu, adoso sīlahetu, amoho bhāvanāhetu. Tesu ca alobhena anadhikaṃ gaṇhāti luddhassa adhikagahaṇato. Adosena anūnaṃ duṭṭhassa onagahaṇato. Amohena aviparītaṃ muḷhassa viparītagahaṇato.

Alobhena cettha vijjamānaṃ dosaṃ dosato dhārento dose pavattati, luddho hi dosaṃ paṭicchādeti. Adosena vijjamānaṃ guṇaṃ guṇato dhārento guṇe pavattati, duṭṭho hi guṇaṃ makkheti. Amohena yāthāvasabhāvaṃ yāthāvasabhāvato dhārento yāthāvasabhāve pavattati, muḷho hi tacchaṃ "atacchan"ti atacchaṃ ca "tacchan"ti gaṇhāti. Alobhena ca piyavippayogadukkhaṃ na hoti, luddhassa piyasabhāvato piyavippayogāsahanato ca. Adosena appiyasampayogadukkhaṃ na hoti, duṭṭhassa hi appiyasabhāvato appiyasampayogāsahanato ca. Amohena icchitālābhadukkhaṃ na hoti, amuḷhassa hi "taṃ kutettha labbhā"ti evamādi paccavekkhaṇasambhavato.

Alobhena cettha jātidukkhaṃ na hoti alobhassa taṇhāpaṭipakkhattā taṇhāmūlakattā ca jātidukkhassa. Adosena jarādukkhaṃ na hoti tikkhadosassa khippaṃ jarāsambhavato. Amohena maraṇadukkhaṃ na hoti, sammohamaraṇaṃ hi dukkhaṃ, na ca taṃ amuḷhassa hoti. Alobhena ca gahaṭṭhānaṃ, amohena pabbajitānaṃ, adosena pana sabbesampi sukhasaṃvāsatā hoti.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๔๐๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”