appattamānaso sekho kālaṃ kayirā janesutā"ti. Ettha arahattaṃ "mānasan"ti vuttaṃ. Idha pana manova mānasaṃ, byañjanavasena hetaṃ padaṃ vaḍḍhitaṃ.

@4 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati 5 saṃ.sa. 15/159/146

Hadayanti cittaṃ. "cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmī"ti ettha uro hadayanti vuttaṃ. "hadayā hadayaṃ maññe aññāya tacchatī"ti ettha cittaṃ. "vakkaṃ hadayan"ti ettha hadayavatthu. Idha pana cittameva abbhantaraṭṭhena hadayanti vuttaṃ. Tameva parisuddhaṭṭhena paṇḍaraṃ, bhavaṅgaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Yathāha "pabhassaramidaṃ bhikkhave cittaṃ, tañca kho āgantukehi upakkilesehi upakkiliṭṭhan"ti. Tato nikkhantattā pana akusalampi gaṅgāya nikkhantā nadīgaṅgā viya godhāvarito nikkhantā godhāvarī viya ca "paṇḍaran"tveva vuttaṃ.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๔๓๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”