ārambhānaṃ nirodhena natthi dukkhassa sambhavo"ti ettha hi kammaṃ "ārambho"ti āgataṃ. "ārambhati ca vippaṭisārī ca hotī"ti ettha āpatti. "mahāyaññā mahārambhā, na te honti mahapphalā"ti ettha yūpussāpanādikiriyā. "ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane"ti ettha viriyaṃ. "samaṇaṃ gotamaṃ uddissa pāṇaṃ ārabhantī"ti ettha hiṃsā. "bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hotī"ti ettha chedanabhañjanādikaṃ vikopanaṃ. Idha pana viriyameva adhippetaṃ, tenāha "viriyārambhoti viriyasaṅkhāto ārambho"ti. Viriyaṃ hi ārambhanavasena "ārambho"ti vuccati. Idamassa sabhāvapadaṃ. Kosajjato nikkhamanavasena nikkamo. Paraṃ paraṃ ṭhānaṃ akkamanavasena parakkamo. Uggantvā yamanavasena uyyāmo. Vāyamanavasena vāyāmo. Ussāhanavasena ussāho. Adhimattussāhanavasena ussoḷhī, thirabhāvaṭṭhena thāmo. Cittacetasikānaṃ dhāraṇavasena avicchedato vā pavattanavasena kusalasantānaṃ dhāretīti dhiti.

@3 khu. su. 25/750/481 4 aṅ. pañcaka. 22/142 (ārabhatisutta), abhi. 36/11/114

@5 saṃ. sa. 15/120/92, aṅ. catukka. 21/39/47 6 saṃ. sa. 15/185/188

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๔๔๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์”