Imasmiṃ ṭhāne cattāri anantāni nāma gahitāni. Cattāri hi anantāni ākāso ananto, cakkavāḷāni anantāni, sattanikāyo ananto, buddhañāṇaṃ anantaṃ. Ākāsassa hi puratthimadisāya vā pacchimuttaradakkhiṇāsu vā "ettakāni vā yojanasatāni ettakāni vā yojanasahassānī"ti paricchedo natthi. Sinerumattampi ayokūṭaṃ paṭhaviṃ dvidhā katvā heṭṭhā khittaṃ bhassetheva. No patiṭṭhaṃ labhetha. Evaṃ ākāsaṃ anantaṃ nāma.

Cakkavāḷānampi satehi vā sahassehi vā satasahassehi vā paricchedo natthi. Sacepi hi akaniṭṭhabhavane nibbattā daḷhathāmadhanuggahassa sallahukena sarena tiriyaṃ tālacchāyaṃ atikkamanamattena kālena cakkavāḷasatasahassaatikkamanasamatthena javena samannāgatā cattāro mahābrahmāno "cakkavāḷapariyantaṃ passissāmā"ti tena javena dhāveyyuṃ, cakkavāḷapariyantaṃ adisvāva parinibbāyeyyuṃ. Evaṃ cakkavāḷāni anantāni nāma.

Ettakesu pana cakkavāḷesu udakaṭṭhakathalaṭṭhakasattānaṃ pamāṇaṃ natthi. Evaṃ sattanikāyo ananto nāma. Tatopi buddhañāṇaṃ anantameva.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๔๖๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “จิตดวงที่ ๒”