Jhānanti duvidhaṃ jhānaṃ hoti ārammaṇūpanijjhānañca lakkhaṇūpanijjhānañca. Tattha aṭṭha samāpattiyo paṭhavīkasiṇādiārammaṇaṃ upanijjhāyantīti "ārammaṇūpanijjhānan"ti saṅkhyaṃ gatā. Vipassanāmaggaphalāni pana lakkhaṇūpanijjhānaṃ nāma. Tattha vipassanā aniccādilakkhaṇassa upanijjhānato lakkhaṇūpanijjhānaṃ. Vipassanāya katakiccassa maggena ijjhanato maggo lakkhaṇūpanijjhānaṃ. Phalaṃ pana nirodhasaccaṃ tathalakkhaṇaṃ upanijjhāyatīti lakkhaṇūpanijjhānaṃ nāma. Tesu imasmiṃ atthe ārammaṇūpanijjhānaṃ adhippetaṃ. Tasmā ārammaṇūpanijjhānato paccanīkajjhāpanato vā jhānanti veditabbaṃ.
Upasampajjāti upagantvā, pāpuṇitvāti vuttaṃ hoti. Upasampādayitvā vā, nipphādetvāti vuttaṃ hoti. Vibhaṅge pana "upasampajjāti paṭhamajjhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā"ti vuttaṃ, tassāpi evamevattho daṭṭhabbo. Viharatīti tadanurūpena iriyāpathavihārena itivuttappakārajjhānasamaṅgī hutvā attabhāvassa iriyanaṃ vuttiṃ pālanaṃ yapanaṃ yāpanaṃ cāraṃ vihāraṃ abhinipphādeti. Vuttaṃ hetaṃ vibhaṅge "viharatīti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati, tena vuccati viharatī"ti.
Paṭhavīkasiṇanti ettha paṭhavīmaṇḍalampi sakalaṭṭhena paṭhavīkasiṇanti vuccati, taṃ nissāya paṭiladdhanimittampi paṭhavīkasiṇanimitte paṭiladdhajjhānampi. Tattha imasmiṃ atthe jhānaṃ paṭhavīkasiṇanti veditabbaṃ. Paṭhavīkasiṇasaṅkhātaṃ jhānaṃ upasampajja viharatīti ayaṃ hettha saṅkhepattho. Imasmiṃ pana paṭhavīkasiṇe parikammaṃ katvā