Ākāsakasiṇanti pana kasiṇugghāṭimākāsampi taṃ ārammaṇaṃ katvā pavattakkhandhāpi bhitticchiddādīsu aññatarasmiṃ gahetabbanimittaparicchedākāsampi taṃ ārammaṇaṃ katvā uppannacatukkapañcakajjhānampi vuccati. Tattha purimanayo āruppadesanaṃ bhajati, pacchimanayo rūpāvacaradesanaṃ. Iti missakattā imaṃ rūpāvacaradesanaṃ na āruḷhaṃ, paricchedākāse nibbattajjhānaṃ pana rūpūpapattiyā maggo hoti, tasmā taṃ gahetabbaṃ. Tasmiṃ pana catukkapañcakajjhānameva uppajjati, arūpajjhānaṃ nuppajjati. Kasmā? kasiṇugghāṭanassa alābhato. Tañhi punappunaṃ ugghāṭiyamānampi ākāsameva hotīti na tattha kasiṇugghāṭanaṃ labbhati. Tasmā tattha uppannaṃ jhānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārāya sampavattati, abhiññāpādakaṃ hoti, vipassanāpādakaṃ hoti, nirodhapādakaṃ na hoti, anupubbanirodho panettha yāva pañcamajjhānā labbhati, vaṭṭapādakaṃ hotiyeva. Yathā cetaṃ, evaṃ purimakasiṇesu
Sesamettha ākāsakasiṇe yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ visuddhimagge vuttameva.
"ekopi hutvā bahudhā hotī"tiādinayaṃ pana iddhivikubbanaṃ icchantena purimesu aṭṭhasu kasiṇesu aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā kasiṇānulomato, kasiṇapaṭilomato, kasiṇānulomapaṭilomato, jhānānulomato, jhānapaṭilomato, jhānānulomapaṭilomato, jhānukkantikato, kasiṇukkantikato, jhānakasiṇukkantikato, aṅgasaṅkantito, ārammaṇasaṅkantito, aṅgārammaṇasaṅkantito, aṅgavavaṭṭhānato, ārammaṇavavaṭṭhānatoti imehi cuddasahi ākārehi cittaṃ paridametabbaṃ. Tesaṃ vitthārakathā visuddhimagge vuttāyeva.
Evaṃ pana cuddasahi ākārehi cittaṃ aparidametvā pubbe abhāvitabhāvano ādikammiko yogāvacaro iddhivikubbanaṃ sampādessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Ādikammikassa hi kasiṇaparikammampi bhāro, satesu sahassesu vā ekova sakkoti. Katakasiṇaparikammassa nimittuppādanaṃ bhāro, satesu sahassesu vā ekova sakkoti. Uppanne nimitte taṃ vaḍḍhetvā appanādhigamo bhāro, satesu sahassesu vā ekova sakkoti. Adhigatappanassāpi cuddasahākārehi cittaparidamanaṃ bhāro, satesu sahassesu vā ekova sakkoti. Cuddasahi ākārehi paridamitacittassāpi iddhivikubbanannāma bhāro, satesu sahassesu vā ekova sakkoti. Vikubbanappattassāpi khippanisantibhāvo nāma bhāro, satesu sahassesu vā ekova khippanisanti hotīti. Therambatthale mahārohaṇaguttattherassa gilānupaṭṭhānaṃ āgatesu tiṃsamattesu iddhimantasahassesu upasampadāya aṭṭhavassiko rakkhitatthero viya. Sabbaṃ vatthu visuddhimagge vitthāritamevāti.