Aṭṭhakathāyaṃ pana vuttaṃ "imasmiṃ pana ṭhāne cattāri cattāri ārammaṇāni aggahetvā dve dveyeva gahitāni, kiṃkāraṇā? catūsu hi gahitesu desanā soḷasakkhattukā hoti, satthārā ca heṭṭhā soḷasakkhattukadesanā kilañjamhi tile pattharantena viya vitthārato kathitā, tassa imasmiṃ ṭhāne aṭṭhakkhattukadesanaṃ kātuṃ ajjhāsayo, tasmā dve dveyeva gahitānīti veditabbānī"ti.

Suvaṇṇadubbaṇṇānīti parisuddhāparisuddhavaṇṇāni. Parisuddhāni hi nīlādīni suvaṇṇāni aparisuddhāni ca dubbaṇṇānīti idha adhippetāni. Āgamaṭṭhakathāsu pana "suvaṇṇāni vā hontu dubbaṇṇāni vā, parittaappamāṇavaseneva imāni abhibhāyatanāni desitānī"ti vuttaṃ. Imesu pana catūsu parittaṃ vitakkacaritassa vasena āgataṃ, appamāṇaṃ mohacaritassa vasena. Suvaṇṇaṃ dosacaritassa vasena, dubbaṇṇaṃ rāgacaritassa vasena. Etesaṃ hi etāni sappāyāni, sā ca nesaṃ sappāyatā vitthārato visuddhimagge cariyāniddese vuttā.

Kasmā pana yathā suttante "ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittānī"tiādi vuttaṃ, evaṃ avatvā idha catūsupi abhibhāyatanesu ajjhattaṃ arūpasaññitāva vuttāti? ajjhattarūpānaṃ anabhibhavanīyato. Tattha vā hi idha vā bahiddhārūpāneva abhibhavitabbāni. Tasmā tāni niyamato vattabbānīti tatrāpi idhāpi vuttāni. "ajjhattaṃ arūpasaññī"ti idaṃ pana satthu desanāvilāsamattameva. Ayaṃ tāva catūsu abhibhāyatanesu apubbapadavaṇṇanā. Suddhikanayapaṭipadābhedo panettha paṭhavīkasiṇe vuttanayeneva ekekasmiṃ abhibhāyatane veditabbo. Kevalañcettha ārammaṇacatukkaṃ ārammaṇadukaṃ hoti. Soḷasakkhattukañca aṭṭhakkhattukañca. Sesaṃ tādisadeva. Evamettha ekekasmiṃ abhibhāyatane eko suddhikanavako, cattāro paṭipadānavakā, dve ārammaṇanavakā, ārammaṇapaṭipadāmissake aṭṭha navakāti paṇṇarasa navakāti catūsupi abhibhāyatanesu samasaṭṭhī navakā veditabbā.