Na kevalañcettha saññāva īdisī, athakho vedanāpi nevavedanā nāvedanā, cittampi nevacittaṃ nācittaṃ, phassopi nevaphasso nāphasso, esa nayo sesasampayuttadhammesu, saññāsīsena panāyaṃ desanā katāti veditabbā. Pattamakkhanatelappabhūtīhi ca upamāhi esa attho veditabbo. Sāmaṇero kira telena pattaṃ makkhetvā ṭhapesi. Taṃ yāgupānakāle thero "pattamāharā"ti āha. So "patte telamatthi bhante"ti āha. Tato "āhara sāmaṇera telaṃ, nāḷiṃ pūressāmī"ti vutte, "natthi bhante telan"ti āha. Tattha yathā antovuṭṭhattā yāguyā saddhiṃ akappiyaṭṭhena "telaṃ atthī"ti hoti, nāḷipūraṇādīnaṃ abhāvavasena "natthī"ti hoti. Evaṃ sāpi saññā paṭusaññākiccaṃ kātuṃ asamatthatāya nevasaññā, saṅkhārāvasesasukhumabhāvena vijjamānattā nāsaññā hoti.

Kiṃ panettha saññākiccanti? ārammaṇasañjānanañceva vipassanāya ca Visayabhāvaṃ upagantvā nibbidājananaṃ. Dahanakiccamiva hi sukhodake tejodhātu sañjānanakiccampesā paṭuṃ kātuṃ na sakkoti, sesasamāpattīsu saññā viya vipassanāya visayabhāvaṃ upagantvā nibbidājananampi kātuṃ na sakkoti. Aññesu hi khandhesu akatābhiniveso bhikkhu nevasaññānāsaññāyatanakkhandhe sammasitvā nibbidaṃ pattuṃ samattho nāma natthi apica āyasmā sāriputto. Pakativipassako pana mahāpañño sāriputtasadisova sakkuṇeyya, sopi "evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventī"ti evaṃ kalāpasammasanavaseneva, no anupadadhammavipassanāvasena. Evaṃ sukhumattaṃ gatā esā samāpatti.

Yathā ca pattamkakhanatelūpamāya, evaṃ maggudakūpamāyapi ayamattho vibhāvetabbo. Maggapaṭipannassa kira therassa purato gacchanto sāmaṇero thokamudakaṃ disvā

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๕๔๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “อรูปาวจรกุศล”