@4 Sī.,Ma. paramatthatova 5 cha.Ma.....vibhajane 6 cha.Ma. amaggaṅgattāva

@7 cha.Ma. veditabbanti

Keci pana "animittamaggo āgamanato nāmaṃ alabhantopi suttantapariyāyena saguṇato ca ārammaṇato ca nāmaṃ labhatī"ti āhaṃsu. Te idaṃ vatvā paṭikkhittā:- animittamagge saguṇato ca ārammaṇato ca nāmaṃ labhante suññataappaṇihitamaggāpi saguṇato ca ārammaṇato ca idha nāmaṃ labheyyuṃ, na pana labhanti. Kiṃkāraṇā? ayaṃ hi maggo nāma dvīhi kāraṇehi nāmaṃ labhati sarasato ca paccanīkato ca, sabhāvato ca paṭipakkhato cāti attho. Tattha suññataappaṇihitamaggā sarasatopi paccanīkatopi nāmaṃ labhanti. Suññataappaṇihitamaggā hi rāgādīhi suññā rāgappaṇidhiādīhi ca appaṇihitāti evaṃ sarasatopi nāmaṃ labhanti. Suññato ca attābhinivesassa paṭipakkho, appaṇihito paṇidhissāti evaṃ paccanīkato nāmaṃ labhanti. Animittamaggo pana rāgādinimittānaṃ niccanimittādīnañca abhāvena sarasatova nāmaṃ labhati, no paccanīkato. Na hi so saṅkhāranimittārammaṇāya aniccānupassanāya paṭipakkho. Aniccānupassanā panassa anulomabhāve ṭhitāti sabbathāpi abhidhammapariyāyena animittamaggo nāma natthīti.

Suttantikapariyāyena panesa evaṃ āharitvā dīpito:- yasmiṃ hi vāre maggavuṭṭhānaṃ hoti, tīṇi lakkhaṇāni ekāvajjanena viya āpāthaṃ āgacchanti, tiṇṇañca ekato āpāthagamanaṃ nāma natthi. Kammaṭṭhānassa pana vibhūtabhāvadīpanatthaṃ evaṃ vuttaṃ. Ādito hi yattha katthaci abhiniveso hotu, vuṭṭhānagāminī pana vipassanā yaṃ yaṃ sammasitvā vuṭṭhāti, tassa tasseva vasena āgamanīyaṭṭhāne ṭhatvā attano maggassa nāmaṃ deti. Kathaṃ? aniccādīsu hi yattha katthaci abhinivisitvā itarampi lakkhaṇadvayaṃ daṭṭhuṃ vaṭṭatiyeva. Ekalakkhaṇadassanamatteneva hi maggavuṭṭhānaṃ nāma na hoti. Tasmā aniccato abhiniviṭṭho bhikkhu na kevalaṃ aniccatopi vuṭṭhāti, dukkhatopi vuṭṭhāti, anattatopi vuṭṭhātieva. Dukkhato

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๕๗๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “มรรคจิตดวงที่ ๑”