Idāni ahetukapaṭisandhikathā hoti. Catunnaṃ hi duhetukakusalacittānaṃ aññatarena kamme āyūhite kusalavipākaupekkhāsahagataahetukamanoviññāṇadhātucittena gahitapaṭisandhikassa paṭisandhi kammasadisāti na vattabbā. Kammañhi duhetukaṃ, paṭisandhi ahetukā. Tassa vuḍḍhippapattassa cakkhudvāre iṭṭhamajjhattārammaṇe āpāthamāgate purimanayeneva tayo moghavārā veditabbā. Catunnaṃ pana duhetukakusalacittānaṃ aññatarajavanassa pariyosāne ahetukacittaṃ tadārammaṇabhāvena patiṭṭhāti. Taṃ mūlabhavaṅgaṃ tadārammaṇanti dve nāmāni labhati. Evamettha cakkhuviññāṇaṃ sampaṭicchannaṃ upekkhāsahagatasantīraṇaṃ tadārammaṇampi upekkhāsahagatamevāti. Tesu ekaṃ gahetvā gaṇanūpagāni tīṇeva honti.

Iṭṭhārammaṇe pana santīraṇampi tadārammaṇampi somanassasahagatameva. Tesu ekaṃ gahetvā purimāni tīṇi cattāri honti. Evaṃ pañcasu dvāresu cattāri cattāri katvā ekāya cetanāya kamme āyūhite vīsati vipākacittāni uppajjantīti veditabbāni. Aggahitaggahaṇena pana cakkhudvāre cattāri, sotaghānajivhākāyaviññāṇāni cattārīti aṭṭha honti. Idaṃ ahetukaṭṭhakaṃ nāma. Idaṃ manussalokena gahitaṃ.

Catūsu pana apāyesu pavatte labbhati. Yadā hi mahāmoggallānatthero niraye padumaṃ māpetvā padumakaṇṇikāya nisinno nerayikānaṃ dhammakathaṃ kathesi, tadā tesaṃ theraṃ passantānaṃ kusalavipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppajjati, saddaṃ suṇantānaṃ sotaviññāṇaṃ, candanavane divāvihāraṃ nisīditvā gatassa

Nāgasupaṇṇavemānikapetānampi akusalena paṭisandhi hoti, pavatte kusalaṃ vipaccati. Tathā cakkavattino. Maṅgalahatthiassādīnaṃ. Ayantāva iṭṭhamajjhattārammaṇesu kusalajavanavasena kathāmaggo.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๖๕๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “มหาวิบาก ๘”