@3 vinaYu. 3/1221/220

Mahāgosiṅgasuttaṃ pana itopi buddhabhāsitabhāvakāraṇato balavataraṃ. Tatra hi dhammasenāpati sāriputtatthero aññamaññaṃ pucchitapañhañca vissajjanañca ārocetuṃ satthu santikaṃ gantvā mahāmoggallānattherassa vissajjanaṃ ārocento "idhāvuso sāriputta dve bhikkhū abhidhammakathaṃ kathenti, te aññamaññaṃ pañhaṃ pucchanti, aññamaññassa pañhaṃ puṭṭhā vissajjenti, no ca saṃsādenti, dhammī ca nesaṃ kathā pavattinī hoti. Evarūpena kho āvuso sāriputta bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā"ti āha. Satthā "ābhidhammikā nāma mama sāsane paribāhirā"ti avatvā suvaṇṇāliṅgasadisaṃ gīvaṃ unnāmetvā puṇṇacandasassirikaṃ mahāmukhaṃ pūretvā brahmaghosaṃ nicchārento "sādhu sādhu sāriputtā"ti mahāmoggallānattherassa sādhukāraṃ datvā "yathā taṃ moggallānova sammā byākaramāno byākareyya, moggallāno hi sāriputta dhammakathiko"ti āha. Ābhidhammikabhikkhūyeva kira dhammakathikā nāma, avasesā dhammaṃ kathentāpi na dhammakathikā. Kasmā? te hi dhammaṃ kathentā kammantaraṃ vipākantaraṃ rūpārūpaparicchedaṃ dhammantaraṃ āloḷetvā kathenti, ābhidhammikā pana dhammantaraṃ na āloḷenti. Tasmā ābhidhammiko bhikkhu dhammaṃ kathetu vā mā vā, pucchitakāle pana pañhaṃ kathessatīti ayameva ekantadhammakathiko nāma hoti. Idaṃ sandhāya satthā sādhukāraṃ datvā "sukathitaṃ moggallānenā"ti āha.

Abhidhammaṃ paṭibāhanto imasmiṃ jinacakke pahārandeti, sabbaññutañāṇaṃ paṭibāhati, satthu vesārajjañāṇaṃ paṭinivatteti, sotukāmaṃ parisaṃ visaṃvādeti, ariyamagge āvaraṇaṃ bandhati, aṭṭhārasasu bhedakaravatthūsu ekekasmiṃ sandissati, ukkhepanīyakammaniyasakammatajjanīyakammāraho hoti, taṃ taṃ kammaṃ katvā uyyojetabbo "gaccha vighāsādo hutvā jīvissasī"ti.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๗๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “ติกมาติกา ๒๒ ติกะ”