Tattha siyā:- "na middhaṃ akusalaṃ. Kasmā? rūpattā. Rūpampi abyākataṃ, Idañca rūpaṃ. Tenevettha `kāyassa akalyatā akammaññatā'ti kāyaggahaṇaṃ katan"ti.

Tasmā na vattabbametaṃ "rūpaṃ middhan"ti. Nāmakāyo hi ettha kāyo nāma. Yadi nāmakāyo, atha kasmā "soppaṃ pacalāyikā"ti vuttaṃ. Na hi nāmakāyo supati, na ca pacalāyatīti? liṅgādīni viya indriyassa tassa phalattā. Yathā hi "itthīliṅgaṃ itthīnimittaṃ itthīkuttaṃ itthākappo"ti imāni liṅgādīni itthindriyassa phalattā vuttāni, evaṃ imassāpi nāmakāyagelaññasaṅkhātassa middhassa phalattā soppādīni vuttāni. Middhe hi sati tāni hontīti phalūpacārena middhaṃ arūpampi samānaṃ "soppaṃ pacalāyikā supanā supitattan"ti vuttaṃ.

Akkhidalādīnaṃ pacalabhāvaṃ karotīti pacalāyikāti vacanatthenāpi cāyaṃ attho sādhitoyevāti na rūpaṃ middhaṃ. Onāhādīhipi cassa arūpabhāvo dīpitoyeva. Na hi rūpaṃ nāmakāyassa onāho pariyonāho antosamorodho hotīti. Nanu ca imināva kāraṇenetaṃ rūpaṃ. Na hi arūpaṃ kassaci onāho, na pariyonāho, na antosamorodho hotīti? yadi evaṃ āvaraṇampi na bhaveyya. Tasmā yathā kāmacchandādayo arūpadhammā āvaraṇaṭṭhena nīvaraṇā, evaṃ imassāpi onāhanatādiatthena onāhāditā veditabbā. Apica "pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe"ti vacanatopetaṃ arūpaṃ. Na hi rūpaṃ cittūpakkileso, na paññāya dubbalīkaraṇaṃ hotīti.

Kasmā na hoti. Nanu vuttaṃ:-

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๘๒๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “นีวรณโคจฉกะ”