Tattha catūsūti kāmāvacararūpāvacaraarūpāvacaraapariyāpannāsu. Kusalanti phassādibhedaṃ kusalaṃ. Ime dhammā kusalāti ime sabbepi tāsu tāsu bhūmīsu vuttā phassādayo dhammā kusalā nāma.

[1385] Akusalānaṃ pana bhūmivasena bhedābhāvato "dvādasa akusalacittuppādā"ti āha. Tattha uppajjatīti uppādo, cittameva uppādo cittuppādo, desanāsīsameva cetaṃ, yathā pana "rājā āgato"ti vutte amaccādīnampi āgamanaṃ vuttameva hoti, evaṃ "cittuppādā"ti hi vutte tehi sampayuttadhammāpi vuttāva hontīti sabbattha cittuppādaggahaṇena sasampayuttadhammaṃ cittaṃ gahitanti veditabbaṃ. Ito parañca "catūsu bhūmīsu vipāko"tiādīnaṃ sabbesampi tikadukabhājanīyapadānaṃ attho vedanāttikādīsu ca sukhādīnaṃ navattabbatā heṭṭhā vuttanayeneva pāliatthaṃ vīmaṃsitvāva veditabbā, visesamattameva pana vakkhāma.

[1420] Tattha parittārammaṇattike tāva sabbo kāmāvacarassa vipākoti ettha dve pañcaviññāṇāni cakkhuppasādādayo nissāya niyameneva iṭṭhāniṭṭhādibhede rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhamme ārabbha pavattantīti parittārammaṇāni. Kusalākusalavipākā pana dve manodhātuyo hadayavatthuṃ nissāya cakkhuviññāṇādīnaṃ anantarā niyamato rūpādīneva ārabbha pavattantīti parittārammaṇā. Kusalavipākāhetukamanoviññāṇadhātu somanassasahagatā pañcadvāre santīraṇavasena, chasu dvāresu tadārammaṇavasenāti niyamato rūpādīni cha parittārammaṇāneva ārabbha pavattatīti parittārammaṇā. Kusalākusalavipākāhetukamanoviññāṇadhātudvayaṃ pañcadvāre santīraṇavasena, chasu dvāresu tadārammaṇavasena niyamato rūpādīni cha parittārammaṇāneva ārabbha pavattati. Paṭisandhivasena pavattamānampi parittakammaṃ vā kammanimittaṃ vā gatinimittaṃ vā ārammaṇaṃ karoti. Pavattiyaṃ bhavaṅgavasena, pariyosāne cutivasena pavattamānampi tadeva ārammaṇaṃ karotīti parittārammaṇaṃ. Aṭṭha pana sahetukavipākacittuppādā ettha vuttanayeneva tadārammaṇavasena paṭisandhibhavaṅgacutivasena ca parittadhammeyeva ārabbha pavattanti. Kiriyāmanodhātu pañcadvāre rūpādīni ārabbha pavattati, somanassasahagatā