คำที่เหลือในที่นี้ มีอรรถตื้นทั้งนั้น เพราะมีนัยเหมือนที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในหนหลังแล. ----------------------------------------------------- .. อรรถกถา วิภังคปกรณ์ ฌานวิภังค์ สุตตันตภาชนีย์ มาติกานิเทศ อ่านอรรถกถาหน้าต่างที่

อธิบายอิริยาบถ

พึงทราบวินิจฉัยในนิทเทสแห่งคำว่า อภิกฺกนฺเต เป็นต้น การก้าวไปข้างหน้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า อภิกกันตะ ก่อน ในคำว่า อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต นี้. การถอยกลับมาข้างหลัง เรียกว่าปฏิกกันตะ. อภิกกันตะและปฏิกกันตะ แม้ทั้งสองนี้ย่อมได้ในอิริยาบถทั้ง ๔ คือ

ในอิริยาบถเดินก่อน เมื่อน้อมกายเดินไปข้างหน้า ชื่อว่าอภิกกันตะ. เมื่อถอยกลับมา ชื่อว่าปฏิกกันตะ. แม้ในอิริยาบถยืน ยังยืนอยู่นั่นแหละ เมื่อน้อมกายไปข้างหน้า ชื่อว่าอภิกกันตะ เมื่อน้อมกายมาข้างหลัง ชื่อว่าปฏิกกันตะ. แม้ในอิริยาบถนั่ง ยังนั่งอยู่นั่นแหละ มีหน้าเฉพาะต่อส่วนข้างหน้าแห่งอาสนะ และน้อมกายไปอยู่ ชื่อว่าอภิกกันตะ น้อมกายไปสู่ประเทศส่วนเบื้องหลัง ชื่อว่าปฏิกกันตะ. แม้ในอิริยาบถนอน ก็นัยนี้นั่นแหละ.