จักขุวิญญาณที่ทำทัสสนกิจ เป็นมนายตนะ

ธรรมที่สัมปยุตตด้วยจักขุวิญญาณ มีเวทนาเป็นต้นนั้น เป็นธัมมายตนะ

โดยประการฉะนี้ การแลดูไปข้างหน้าและการแลดูข้างๆ ย่อมปรากฏเกิดขึ้นได้ก็เพราะการประชุมกันแห่งอายตนะ ๔ เหล่านั้น. ในที่นี้ จะมีใครสักคนหรือที่แลดูข้างหน้า หรือแลดูข้างๆ.

โดยความเป็นธาตุก็เหมือนกันนั่นแหละ คือ

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๑,๐๗๔

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “มาติกานิเทศ”