บทว่า โน อปริยาปนฺนเมว ได้แก่ ธรรมอันนับเนื่องแล้วโดยความเป็นธรรมอันนับเนื่องด้วยคติ จุติและภพในสังสารวัฏ ชื่อว่าโน อปริยาปันนะ. สภาวธรรมใดย่อมไม่นำออกจากโลก คือจากวัฏฏะ เพราะเหตุนั้น สภาวธรรมนั้น จึงชื่อว่าเป็นอนิยยานิกะ.

คำว่า อุปฺปนฺนํมโนวิญฺญาณวิญเญยฺยเมว นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ในรูปกัณฑ์ว่า ธรรมที่เกิดขึ้นแล้วอันวิญญาณ ๖ พึงรู้ได้ เพราะกระทำแม้มโนวิญญาณอันเป็นวิสัยแห่งอดีตเป็นต้น เพราะปรารภรูปเป็นต้นอันกำลังเกิดขึ้นให้เป็นไปแก่จักขุวิญญาณเป็นต้น. ก็วิญญาณ ๕ แม้กำลังเกิดขึ้นแล้ว ย่อมไม่เป็นอารมณ์แก่จักขุวิญญาณเป็นต้น ย่อมเป็นไปแก่มโนวิญญาณเท่านั้น เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า มโนวิญฺญาณวิญฺเญยฺย (แปลว่า วิญญาณ ๕ เป็นธรรมที่รู้ได้ด้วยมโนวิญญาณ) ดังนี้.

คำว่า อนิจฺจเมว ได้แก่ วิญญาณ ๕ ชื่อว่าเป็นอนิจจะทั้งนั้น เพราะอรรถว่ามีแล้วหามีไม่ (เกิดขึ้นแล้วก็ดับไป).

คำว่า ชราภิภูตเมว ได้แก่ วิญญาณ ๕ ชื่อว่าชราภิภูตะ เพราะอันชราครอบงำแล้ว.