ปฏิปัตติอันตรธาน (ความสูญหายแห่งการปฏิบัติ)

ในบรรดา ๓ อย่างนั้น พระไตรปิฎก ชื่อว่าปริยัติ, การแทงตลอดสัจจะ ชื่อว่าปฏิเวธ, ปฏิปทา ชื่อว่าปฏิบัติ. ในคำเหล่านั้น ปฏิเวธและปฏิบัติมีอยู่บ้าง ไม่มีอยู่บ้าง.

จริงอยู่ ภิกษุผู้เป็นพหูสูตผู้ทำซึ่งปฏิเวธ มีอยู่ในกาลครั้งหนึ่ง ที่บัณฑิตพึงเหยียดนิ้วมือออกแสดงว่า ผู้นี้ไม่เป็นภิกษุปุถุชน ดังนี้ ในกาลนั้นมีอยู่.

ได้ยินว่า ในเกาะนี้นั่นแหละ ในครั้งหนึ่ง ขึ้นชื่อว่าภิกษุผู้เป็นปุถุชน มิได้มีแล้ว. แม้ภิกษุผู้บำเพ็ญปฏิบัติ ในกาลบางครั้งก็มีมาก บางครั้งก็มีน้อย. ด้วยประการฉะนี้ ปฏิเวธและปฏิบัติ จึงชื่อว่ามีอยู่บ้าง ก็ปริยัติชื่อว่าเป็นประมาณในกาลตั้งอยู่แห่งพระศาสนา.