คำว่า อสกฺกจฺจกิริยตา (แปลว่า ความกระทำโดยไม่เคารพ) ได้แก่ ชื่อว่าความกระทำโดยไม่เคารพด้วยสามารถแห่งการไม่ทำด้วยความเคารพ คือการเจริญกุศลธรรมทั้งหลายมีการให้ทานเป็นต้น หรือว่า ด้วยสามารถแห่งการไม่ทำความเคารพต่อบุคคล หรือว่าต่อไทยธรรม. ความเป็นแห่งการกระทำโดยติดต่อกันไป ชื่อว่าสาตัจจะ. ความไม่ทำโดยติดต่อกัน ชื่อว่าอสาตัจจะ. อาการที่ทำโดยไม่ติดต่อกัน ชื่อว่าอสาตัจจกิริยตา. ความกระทำโดยไม่มั่นคง ชื่อว่าอนัฏฐิตกิริยตา.

ในข้อนี้ เปรียบเหมือนตัวกิ้งก่า วิ่งไปหน่อยหนึ่งแล้วหยุดหน่อยหนึ่ง ย่อมไม่วิ่งไปติดต่อกันฉันใด ข้อนี้ก็ฉันนั้นนั่นแหละ บุคคลใดให้ทานครั้งหนึ่ง (วันหนึ่ง) หรือทำการบูชาครั้งหนึ่ง หรือว่าฟังธรรมครั้งหนึ่ง ก็หรือว่าทำสมณธรรมครั้งหนึ่งแล้ว ย่อมไม่ทำต่อไป ย่อมไม่ให้กุศลนั้นๆ เป็นไปติดต่อกัน การทำนั้นของบุคคลนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า ความกระทำไม่มั่นคง ดังนี้.

คำว่า โอลีนวุตฺติตา (แปลว่า ความประพฤติย่อหย่อน) ได้แก่ ชื่อว่าความประพฤติย่อหย่อน เพราะไม่มีความประพฤติแผ่ออกไป กล่าวคือการกระทำไม่ให้ขาดระยะ.

คำว่า นิกฺขิตฺตฉนฺทตา (แปลว่า ความทอดทิ้งฉันทะ) ได้แก่ ความที่วิริยะฉันทะในการทำกุศลเป็นสภาพอันเขาทิ้งเสียแล้ว.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๑,๔๗๑

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “เอกกนิเทศ”