อรรถกถาปัญจกนิทเทส

อธิบายมาติกาหมวด ๕

สัญโญชน์ทั้งหลายมีสักกายทิฏฐิเป็นต้น อันบุคคลใดยังมิได้ละ สัญโญชน์เหล่านี้ก็จะคร่าบุคคลเหล่านั้นผู้เกิดอยู่แม้ในภวัคคภูมิ (ยอดภูมิ) ให้ไปในกามภพนั่นแหละ เหตุใด เพราะเหตุนั้น สัญโญชน์เหล่านี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสเรียกว่า โอรัมภาคิยะ๑- (เบื้องต่ำ).

ด้วยเหตุนี้ สัญโญชน์ ๕ เหล่านี้จึงมิได้ห้ามผู้ไปสู่ภวัคคภูมิ ก็แต่ย่อมนำผู้ไปแล้วนั้นให้กลับมาสู่ภพนี้อีก. สัญโญชน์เบื้องบน ๒- มีราคะเป็นต้น ชื่อว่าสังคะ เพราะอรรถว่าเป็นเครื่องข้อง และชื่อว่าสัลละ (ลูกศร) เพราะอรรถว่าเข้าไปเสียบแทง. ____________________________ ๑- สัญโญชน์เบื้องต่ำ ๕ คือ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สิลัพพตปรามาส กามฉันทะ พยาบาท. ๒- อุทธัมภาคิยสัญโญชน์ ๕ คือ รูปราคะ อรปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา.