บรรดาอุทเทสเหล่านั้น คำว่า โดยอรรถ พึงทราบวินิจฉัยโดยอรรถที่แปลกกันของธรรมมีจักขุเป็นต้น โดยนัยมีอาทิอย่างนี้ว่า ที่ชื่อว่าจักขุ เพราะอรรถว่าย่อมเห็น. ชื่อว่ารูป เพราะอรรถว่าย่อมแสดงตนให้ปรากฏ. ความรู้ (วิญญาณ) ทางจักขุ ชื่อว่าจักขุวิญญาณ ดังนี้ก่อน.

ส่วนโดยไม่แปลกกันมีวินิจฉัย ดังนี้

ที่ชื่อว่าธาตุ เพราะอรรถว่าย่อมจัดแจง เพราะอรรถว่าย่อมทรงไว้ เพราะอรรถว่าเป็นการจัดแจง เพราะอรรถว่าเป็นเหตุทรงไว้โดยประการต่างๆ หรือเพราะอรรถว่าเป็นที่ทรงไว้.

จริงอยู่ ธาตุทั้งหลายที่เป็นโลกีย์ เป็นธาตุที่กำหนดไว้โดยความเป็นเหตุ ย่อมจัดแจงสังสารทุกข์ไว้หลายประการ เหมือนธาตุที่เป็นทองและเงินเป็นต้นที่บุคคลจัดทำเป็นทองและเงินเป็นต้น.