อีกอย่างหนึ่ง จักขุธาตุพึงเห็นเหมือนลำอ้อยและเมล็ดงา รูปธาตุพึงเห็นเหมือนเครื่องหีบ จักขุวิญญาณธาตุพึงเห็นเหมือนน้ำอ้อยและน้ำมันงา.

อนึ่ง จักขุธาตุพึงเห็นเหมือนไม้สีไฟอันล่าง รูปธาตุพึงเห็นเหมือนไม้สีไฟอันบน จักขุวิญญาณธาตุพึงเห็นเหมือนไฟ.

ในโสตธาตุเป็นต้นก็นัยนี้เหมือนกัน.

ส่วนมโนธาตุ ว่าโดยตามที่เกิดขึ้นพึงเห็นเหมือนการเที่ยวไปก่อน (เกิดก่อน) และเที่ยวไปตาม (เกิดหลัง) ของธาตุมีจักขุวิญญาณเป็นต้น ว่า โดยธรรมธาตุ เวทนาขันธ์พึงเห็นเหมือนลูกศรและหลาว สัญญาและสังขารขันธ์พึงเห็นเหมือนคนกระสับกระส่าย เพราะถูกลูกศรและหลาว คือเวทนาเสียบแทง.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๒๔๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “ธาตุ ๑๘”