อีกประการหนึ่ง ในทุกข์ทั้ง ๓ นี้ พึงเห็นชาติทุกข์เหมือนการเข้าสู่ทางกันดารใหญ่ที่มีโทษ. พึงเห็นชราทุกข์เหมือนความเป็นผู้ทุรพลที่อดข้าวและน้ำในทางกันดารนั้น. พึงเห็นมรณทุกข์เหมือนการให้ถึงความพินาศด้วยเครื่องผูกมัดเป็นต้น แก่คนทุรพลผู้มีความพยายามให้อิริยาบถเป็นไปถูกขจัดแล้วแล. ----------------------------------------------------- .. อรรถกถา วิภังคปกรณ์ สัจจวิภังค์ สุตตันตภาชนีย์ อ่านอรรถกถาหน้าต่างที่

ว่าด้วยนิเทศโสกะ (บาลีข้อ ๑๔๙)

พึงทราบวินิจฉัยในนิเทศโสกะ ต่อไป.

สภาวะใด ย่อมถึงความพราก. อธิบายว่า ย่อมซัดไป คือย่อมกำจัดประโยชน์เกื้อกูลและความสุข เพราะเหตุนั้น สภาวะนั้นจึงชื่อว่าพยสนะ (ความเสื่อม) ความเสื่อมญาติชื่อว่าญาติพยสนะ. อธิบายว่า ความสิ้นญาติคือความพินาศแห่งญาติ ด้วยภัยแต่โจรและโรคเป็นต้น คือด้วยความเสื่อมแห่งญาตินั้น.