บทว่า อินฺทฺริยานิ (อินทรีย์ทั้งหลาย) เป็นบทอธิบายธรรมที่ทรงกำหนดไว้.

บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะแสดงอินทรีย์เหล่านั้นโดยย่อ จึงตรัสคำว่า จกฺขุนฺทฺริยํ (จักขุนทรีย์) เป็นต้น. ว่าด้วยความหมายของอินทรีย์ ๒๒

ในอินทรีย์เหล่านั้น ที่ชื่อว่าจักขุนทรีย์ เพราะอรรถว่าครองความเป็นใหญ่ในจักขุทวาร. ที่ชื่อว่าโสตินทรีย์ เพราะอรรถว่าครองความเป็นใหญ่ในโสตทวาร. ที่ชื่อว่าฆานินทรีย์ เพราะอรรถว่าครองความเป็นใหญ่ในฆานทวาร. ที่ชื่อว่าชิวหินทรีย์ เพราะอรรถว่าครองความเป็นใหญ่ในชิวหาทวาร. ที่ชื่อว่ากายินทรีย์ เพราะอรรถว่าครองความเป็นใหญ่ในกายทวาร. ที่ชื่อว่ามนินทรีย์ เพราะอรรถว่าครองความเป็นใหญ่ในลักษณะการรู้อารมณ์.

ที่ชื่อว่าอิตถินทรีย์ เพราะอรรถว่าครองความเป็นใหญ่ในความเป็นหญิง. ที่ชื่อว่าปุริสินทรีย์ เพราะอรรถว่าครองความเป็นใหญ่ในความเป็นชาย. ที่ชื่อว่าชีวิตินทรีย์ เพราะอรรถว่าครองความเป็นใหญ่ในลักษณะแห่งการตามรักษา (อนุบาล).