บรรดาเทศนาเหล่านั้นๆ เทศนานี้ในอธิการนี้ ด้วยอำนาจอวิชชาว่า สังขารทั้งหลายย่อมเกิด เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย ดังนี้ บัณฑิตพึงทราบว่า เป็นธรรมอันหนึ่งที่เป็นมูล (เอกธมฺมมูลิกา).

พึงทราบวินิจฉัยโดยความต่างแห่งเทศนาในปฏิจจสมุปบาทนี้ ด้วยประการฉะนี้ก่อน. ____________________________ ๕- สํ. นิทาน. เล่ม ๑๖/ข้อ ๖๙/หน้า ๓๗.

๖- สํ. นิทาน. เล่ม ๑๖/ข้อ ๑๙๖/หน้า ๑๐๒ ว่าด้วยวินิจฉัยโดยอรรถ

ข้อว่า โดยอรรถ ได้แก่ โดยอรรถ (เนื้อความ) แห่งบททั้งหลายมีอวิชชาเป็นต้น คืออย่างไร คือกายทุจริตเป็นต้น ชื่อว่า อวินฺทิยํ (ธรรมชาติไม่ควรได้) เพราะอรรถว่าไม่ควรบำเพ็ญ คือสิ่งที่ไม่ควรได้ (วิเคราะห์ว่า) ตํ อวินฺทิยํ วินฺทตีติ อวิชฺชา ที่ชื่อว่าอวิชชา เพราะอรรถว่าย่อมได้สิ่งที่ไม่ควรได้นั้น.