มรนฺติ เอเตนาติ มรณํ ชื่อว่ามรณะ เพราะอรรถว่าเป็นเหตุตายของสัตว์ทั้งหลาย. โสจนํ โสโก ความเศร้า ชื่อว่าโสกะ ปริเทวนํ ปริเทโว ความร้องคร่ำครวญ ชื่อว่าปริเทวะ ทุกฺขยตีติ ทุกฺขํ ชื่อว่าทุกข์ เพราะอรรถว่าทำให้ลำบาก. อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าทุกข์ เพราะอรรถว่าย่อมขุด ๒ อย่าง ด้วยอำนาจแห่งอุปปาทะและฐีติ. ทุมฺมนสฺส ภาโว ภาวะแห่งทุมนัส ชื่อว่าโทมนัส. ภูโส อายาโส อุปายาโส ความคับแค้นใจอย่างมาก ชื่อว่าอุปายาส.

บทว่า สมฺภวนฺติ แปลว่า ย่อมเกิด บัณฑิตพึงทำการประกอบศัพท์ สมฺภวนฺติ ด้วยบทมีความโศกเป็นต้นอย่างเดียวเท่านั้นหามิได้ โดยที่แท้ ควรทำประกอบด้วยบททั้งหมด เพราะเมื่อกล่าวว่า อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา นอกจาก สมฺภวนฺติ ศัพท์นี้ ธรรมคืออวิชชาและสังขารก็ไม่พึงปรากฏว่า ย่อมกระทำซึ่งกิจอะไรกัน แต่เมื่อมีการประกอบด้วยบทว่า สมฺภวนฺติ ศัพท์ ก็เป็นอันกำหนดธรรมที่เป็นปัจจัยและธรรมที่เกิดขึ้นเพราะปัจจัย ๑- ว่า อวิชชานั้นด้วย เป็นปัจจัยด้วย ชื่อว่าอวิชชาเป็นปัจจัย เพราะฉะนั้น สังขารทั้งหลายจึงเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย ดังนี้.

ในบททั้งหลายก็นัยนี้. ____________________________ ๑- คือที่เป็น ปัจจัยธรรม และปัจจยุปบันนธรรม.

บทว่า เอวํ (ด้วยประการฉะนี้) นี้เป็นบทอธิบายนัยแห่งปฏิจจสมุปบาทที่พระองค์ทรงแสดงแล้ว. อธิบายว่า ด้วยบทว่า เอวํ นั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าย่อมทรงแสดงว่า ธรรมที่เป็นปัจจยาการเหล่านี้ย่อมเกิดเพราะเหตุทั้งหลายมีอวิชชาเป็นต้นเท่านั้น มิใช่เกิดขึ้นด้วยเหตุมีพระอิศวรเนรมิตเป็นต้น.