หากมีผู้สงสัย ถามว่า ก็ในภวจักรนี้ อวิชชาสำเร็จแต่ธรรมมีโสกะเป็นต้น อย่างไร? ภวจักรนี้มีเบื้องต้นมิได้ปรากฏอย่างไร? เว้นจากผู้สร้างและผู้เสวยอย่างไร? ว่างเปล่าจากความว่างเปล่า ๑๒ อย่าง อย่างไร?

ก็คำตอบในที่นี้ คือโสกะ ทุกขะ โทมนัสและอุปายาสไม่พรากไปจากอวิชชา และขึ้นชื่อว่าปริเทวะ (ความคร่ำครวญรำพัน) ย่อมมีแก่คนหลง เพราะฉะนั้น เมื่อโสกะ ทุกข์ โทมนัส อุปายาสและปริเทวะเหล่านั้นสำเร็จแล้ว อวิชชาก็เป็นอันสำเร็จแล้วโดยแท้.

อีกอย่างหนึ่ง ก็คำที่ตรัสไว้ว่า "เพราะอาสวะเกิด อวิชชาจึงเกิด" ดังนี้ และข้อว่า ธรรมมีโสกะเป็นต้นนี้ ย่อมมีเพราะอาสวะเกิด ข้อนี้เป็นอย่างไร? คือ โสกะ ในเพราะการพลัดพรากจากวัตถุกาม ย่อมมีเพราะกามาสวะเกิดเท่านั้น เหมือนอย่างที่ตรัสไว้ว่า

ตสฺส เจ กามยมานสฺส ฉนฺทชาตสฺส ชนฺตุโน เต กามา ปริหายนฺติ สลฺลวิทฺโธว รุปฺปติ ถ้าเมื่อสัตว์นั้นปรารถนาอยู่ เกิด ความอยากได้แล้ว กามเหล่านั้น ย่อมเสื่อม ไปไซร้ สัตว์นั้น ย่อมซบเซา เหมือนถูกศร แทง ฉะนั้น. ๒- ____________________________ ๒- ขุ. สุตฺต. เล่ม ๒๕/ข้อ ๔๐๘/หน้า ๔๘๔.