อนึ่ง กรรมในฐานะทั้ง ๒ ชื่อว่ากรรมภพ วิบากในฐานะทั้ง ๒ ชื่อว่าวิปากภพ เพราะฉะนั้น ภวจักรทั้งหมดนี้จึงเป็นทั้งกรรมภพและวิปากภพ. กรรมในฐานะทั้ง ๒ ชื่อว่ากรรมปวัตตะ วิบากในฐานะทั้ง ๒ ชื่อว่าวิปากปวัตตะ เพราะฉะนั้น ภวจักรทั้งหมดนี้จึงเป็นทั้งกรรมปวัตตะและวิปากปวัตตะ.

อนึ่ง กรรมในฐานะทั้ง ๒ ชื่อว่ากรรมสันตติ วิปากในฐานะทั้ง ๒ ชื่อว่าวิปากสันตติ เพราะฉะนั้น ภวจักรทั้งหมดนี้จึงเป็นทั้งกรรมสันตติและวิปากสันตติ.

อนึ่ง กรรมในฐานะทั้ง ๒ ชื่อว่ากิริยา วิบากในฐานะทั้ง ๒ ชื่อว่าผลของกิริยา เพราะฉะนั้น ภวจักรทั้งหมดนี้จึงเป็นทั้งกิริยาและผลของกิริยา ด้วยประการฉะนี้.

ภวจักรนี้ เกิดขึ้นพร้อมแล้ว ประกอบ

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๖๒๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย”