พึงทราบความสัมพันธ์ (คือการเกี่ยวเนื่องกัน) ในโกฏฐาสเหล่านั้นอย่างนี้ว่า ผมมีอยู่ในกายนี้ ขนมีอยู่ในกายนี้เป็นต้น.

จริงอยู่ ในกเฬวระ คืออัตภาพประมาณวาหนึ่งนี้ เบื้องบนตั้งแต่เท้าขึ้นไป เบื้องต่ำตั้งแต่ปลายผมลงมา โดยที่สุดรอบๆ ตั้งแต่หนังเข้าไป เมื่อค้นหาอยู่แม้โดยอาการทุกอย่าง ใครๆ ย่อมไม่พบอะไรๆ คือ จะเป็นแก้วมุกดา แก้วมณี แก้วไพฑูรย์ กฤษณา จันทน์แดง การบูรหรือจุณสำหรับอบเป็นต้น หรือว่าสิ่งที่เป็นของสะอาดแม้สักนิดหนึ่ง โดยที่แท้ ย่อมพบแต่สิ่งที่ไม่สะอาดทั้งสิ้นอันต่างด้วยผม ขนเป็นต้น มีประการต่างๆ อันมีกลิ่นเหม็นน่ารังเกียจอย่างยิ่ง ทั้งการดูก็ไม่เป็นสิริ. ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสา โลมา ฯลฯ มุตฺตํ ดังนี้.

นี้เป็นการพรรณนาบทสัมพันธ์ในอธิการนี้. กรรมฐานกถาว่าด้วยอำนาจสมถะ

อุคคหโกศล