๓. ปญฺหาปุจฺฉกวณฺณนา

[๔๒๗] ปญฺหาปุจฺฉเก ปาลิอนุสาเรเนว สมฺมปฺปธานานํ กุสลาทิภาโว เวทิตพฺโพ. อารมฺมณตฺติเกสุ ปน สพฺพานิปิ เอตานิ อปฺปมาณํ นิพฺพานํ อารพฺภ ปวตฺติโต อปฺปมาณารมฺมณาเนว, น มคฺคารมฺมณานิ. สหชาตเหตุวเสน ปน มคฺคเหตุกานิ, วีมํสํ เชฏฺฐกํ กตฺวา มคฺคภาวนากาเล มคฺคาธิปตีนิ, ฉนฺทจิตฺตเชฏฺฐิกาย มคฺคภาวนาย น วตฺตพฺพานิ มคฺคาธิปตีนีติ. วิริยเชฏฺฐิกาย ปน อญฺญสฺส วิริยสฺส อภาวา น วตฺตพฺพานิ มคฺคาธิปตีนีติ วา น มคฺคาธิปตีนีติ วา. อตีตาทีสุ เอการมฺมณภาเวนปิ น วตฺตพฺพานิ. นิพฺพานสฺส ปน พหิทฺธาธมฺมตฺตา พหิทฺธารมฺมณานิ นาม โหนฺตีติ เอวเมตสฺมึ ปญฺหาปุจฺฉเก นิพฺพตฺติตโลกุตฺตราเนว สมฺมปฺปธานานิ กถิตานิ. สมฺมาสมฺพุทฺเธน หิ สุตฺตนฺตภาชนียสฺมึเยว โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสกา สมฺมปฺปธานา กถิตา. อภิธมฺมภาชนีย- ปญฺหาปุจฺฉเกสุ ปน โลกุตฺตราเยวาติ เอวมยํ สมฺมปฺปธานวิภงฺโคปิ เตปริวฏฺฏํ นีหริตฺวาว ภาเชตฺวา ทสฺสิโตติ.

ปญฺหาปุจฺฉกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

สมฺโมหวิโนทนิยา วิภงฺคฏฺฐกถาย