@๔ สี. อพทฺธปิตฺเต วิย ๕ ฉ.ม....ขณฺฑานิ ๖ ม. เตมยมานา ภิสาทิกลาปวิวรานิ ชานนฺติ "อเมฺหหิ อุทกํ ปคฺฆรตี"ติ, นาปิ ภิสาทิกลาปวิวเรหิ ปคฺฆรนฺตํ อุทกํ ชานาติ "อหํ ภิสาทิกลาปวิวเรหิ ปคฺฆรามี"ติ, เอวเมว น เกสโลมกูปวิวรานิ ชานนฺติ "อเมฺหหิ เสโท ปคฺฆรตี"ติ, นาปิ เสโท ชานาติ "อหํ เกสโลมกูปวิวเรหิ ปคฺฆรามี"ติ. อญฺญมญฺญํ อาโภคปจฺจเวกฺขณรหิตา เอเต ธมฺมา. อิติ เสโท นาม อิมสฺมึ สรีเร ปาฏิเยกฺโก โกฏฺฐาโส อเจตโน อพฺยากโต สุญฺโญ นิสฺสตฺโต ยูสภูโต อาพนฺธนากาโร อาโปธาตูติ.

เมโท ถูลสฺส สกลสรีรํ ผริตฺวา กีสสฺส ชงฺฆมํสาทีนิ นิสฺสาย ฐิโต ปตฺถินฺนสิเนโห. ตตฺถ ยถา หลิทฺทิปิโลติกปฏิจฺฉนฺเน มํสปุญฺเช น มํสปุญฺโช ชานาติ "มํ นิสฺสาย หลิทฺทิปิโลติกา ฐิตา"ติ, นาปิ หลิทฺทิปิโลติกา ชานาติ "อหํ มํสปุญฺชํ นิสฺสาย ฐิตา"ติ, เอวเมว น สกลสรีเร ชงฺฆาทีสุ วา มํสํ ชานาติ "มํ นิสฺสาย เมโท ฐิโต"ติ, นาปิ เมโท ชานาติ "อหํ สกลสรีเร ชงฺฆาทีสุ วา มํสํ นิสฺสาย ฐิโต"ติ. อญฺญมญฺญํ อาโภคปจฺจเวกฺขณรหิตา เอเต ธมฺมา. อิติ เมโท นาม อิมสฺมึ สรีเร ปาฏิเยกฺโก โกฏฺฐาโส อเจตโน อพฺยากโต สุญฺโญ นิสฺสตฺโต ปตฺถินฺนสิเนโห ปตฺถินฺนยูสภูโต อาพนฺธนากาโร อาโปธาตูติ.

อสฺสุ ยทา สญฺชายติ, ตทา อกฺขิกูปเก ปูเรตฺวา ติฏฺฐติ วา ปคฺฆรติ วา. ตตฺถ ยถา อุทกปุณฺเณสุ ตรุณตาลฏฺฐิกูปเกสุ น ตรุณตาลฏฺฐิกูปกา ชานนฺติ "อเมฺหสุ อุทกํ ฐิตน"ติ, นาปิ อุทกํ ชานาติ "อหํ ตรุณตาลฏฺฐิกูปเกสุ ฐิตนฺ"ติ, เอวเมว น อกฺขิกูปกา ชานนฺติ "อเมฺหสุ อสฺสุ ฐิตนฺ"ติ, นาปิ อสฺสุ ชานาติ "อหํ อกฺขิกูปเกสุ ฐิตนฺ"ติ. อญฺญมญฺญํ อาโภคปจฺจเวกฺขณรหิตา เอเต ธมฺมา. อิติ อสฺสุ นาม อิมสฺมึ สรีเร ปาฏิเยกฺโก โกฏฺฐาโส อเจตโน อพฺยากโต สุญฺโญ นิสฺสตฺโต ยูสภูโต อาพนฺธนากาโร อาโปธาตูติ.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๑๐๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “ธาตุ ๖ นัยที่ ๑”