มุตฺตํ วตฺถิสฺส อพฺภนฺตเร ฐิตํ. ตตฺถ ยถา จนฺทนิกาย ปกฺขิตฺเต อโธมุเข รวณฆเฏ น รวณฆโฏ ชานาติ "มยิ จนฺทนิการโส ฐิโต"ติ, นาปิ จนฺทนิการโส ชานาติ "อหํ รวณฆเฏ ฐิโต"ติ, เอวเมว น วตฺถิ ชานาติ "มยิ มุตฺตํ ฐิตนฺ"ติ, นาปิ มุตฺตํ ชานาติ "อหํ วตฺถิมฺหิ ฐิตนฺ"ติ. อญฺญมญฺญํ อาโภคปจฺจเวกฺขณรหิตา เอเต ธมฺมา. อิติ มุตฺตํ นาม อิมสฺมึ สรีเร ปาฏิเยกฺโก โกฏฺฐาโส อเจตโน อพฺยากโต สุญฺโญ นิสฺสตฺโต ยูสภูโต อาพนฺธนากาโร อาโปธาตูติ. ยํ วา ปนาติ อวเสเสสุ ตีสุ โกฏฺฐาเสสุ อาโปธาตุํ สนฺธาย วุตฺตํ.

พาหิรอาโปธาตุนิทฺเทเส มูลํ ปฏิจฺจ นิพฺพตฺโต รโส มูลรโส นาม. ขนฺธรสาทีสุปิ เอเสว นโย. ขีราทีนิ ปากฏาเนว. ยถา ปน เภสชฺชสิกฺขาปเท, เอวมิธ นิยโม นตฺถิ, ยงฺกิญฺจิ ขีรํ ขีรเมว. เสเสสุปิ เอเสว นโย. ภุมฺมานีติ อาวาฏาทีสุ ฐิตอุทกานิ. อนฺตลิกฺขานีติ ปฐวึ อปฺปตฺตานิ วสฺโสทกานิ. ยํ วา ปนาติ หิโมทกกปฺปวินาสกอุทกปฐวีสนฺธารกอุทกาทีนิ อิธ เยวาปนกฏฺฐานํ ปวิฏฺฐานิ.

[๑๗๕] เตโชธาตุนิทฺเทเส เตชนวเสน เตโช. เตโชว เตโชภาวํ คตตฺตา เตโชคตํ. อุสฺมาติ อุณฺหากาโร. อุสฺมาว อุสฺมาภาวํ คตตฺตา อุสฺมาคตํ. อุสุมนฺติ จณฺฑอุสุมํ. ตเทว อุสุมภาวํ คตตฺตา อุสุมคตํ. เยน จาติ เยน จ ๒- เตโชคเตน กุปฺปิเตน. สนฺตปฺปตีติ อยํ กาโย สนฺตปฺปติ, เอกาหิกชราทิภาเวน อุสุมชาโต