@๕ สํ.ม. ๑๙/๑๐๙๓/๓๗๘ อริยานีติ ตถานิ อวิตถานิ อวิสํวาทกานีตฺยตฺโถ. ยถาห "อิมานิ โข ภิกฺขเว จตฺตาริ อริยสจฺจานิ ตถานิ อวิตถานิ อนญฺญถานิ. ตสฺมา อริยสจฺจานีติ วุจฺจนฺตี"ติ. ๑- เอวเมตฺถ นิพฺพจนโต วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ.

กถํ ลกฺขณาทีปฺปเภทโต? เอตฺถ หิ พาธนลกฺขณํ ทุกฺขสจฺจํ, สนฺตาปนรสํ, ปวตฺติปจฺจุปฏฺฐานํ. ปภวลกฺขณํ สมุทยสจฺจํ, อนุปจฺเฉทกรณรสํ, ปลิโพธปจฺจุปฏฺฐานํ. สนฺติลกฺขณํ นิโรธสจฺจํ, อจุติรสํ, อนิมิตฺตปจฺจุปฏฺฐานํ. นิยฺยานลกฺขณํ มคฺค- สจฺจํ, กิเลสปฺปหานกรณรสํ, วุฏฺฐานปจฺจุปฏฺฐานํ. อปิจ ปวตฺติปวตฺตกนิวตฺตินิวตฺต- กลกฺขณานิ ปฏิปาฏิยา, ตถา สงฺขตตณฺหาอสงฺขตทสฺสนลกฺขณานิ จาติ. เอวเมตฺถ ลกฺขณาทิปฺปเภทโต วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ.

อตฺถตฺถุทฺธารโต เจวาติ เอตฺถ ปน อตฺถโต ตาว โก สจฺจฏฺโฐติ เจ. โย ปญฺญาจกฺขุนา อุปปริกฺขมานานํ มายาว วิปรีโต ๒- มรีจิว วิสํวาทโก ติตฺถิยานํ อตฺตาว อนุปลพฺภสภาโว จ น โหติ, อถโข พาธนปภวสนฺตินิยฺยานปฺปกาเรน ตจฺฉาวิปรีตภูตภาเวน อริยญาณสฺส โคจโร โหติเยว. เอส อคฺคิลกฺขณํ วิย โลกปกติ วิย จ ตจฺฉาวิปรีตภูตภาโว สจฺจฏฺโฐติ เวทิตพฺโพ. ยถาห "อิทํ ทุกฺขนฺติ ภิกฺขเว ตถเมตํ อวิตถเมตํ อนญฺญถเมตนฺ"ติ ๓- วิตฺถาโร. อปิจ:-

นาพาธกํ ยโต ทุกฺขํ ทุกฺขา อญฺญํ น พาธกํ