ชีวิตินฺทฺริยสฺส อุปจฺเฉโทติ อิมินา อินฺทฺริยปฏิพทฺธสฺเสว มรณํ นาม โหติ, อนินฺทฺริยพทฺธสฺส มรณํ นาม นตฺถีติ ทสฺเสติ. "สสฺสํ มตํ, รุกฺโข มโต"ติ อิทํ ปน โวหารมตฺตเมว. อตฺถโต ปน เอวรูปานิ วจนานิ สสฺสาทีนํ ขยวยภาวเมว ทีเปนฺติ. อิทํ วุจฺจติ มรณนฺติ อิทํ สพฺพมฺปิ มรณํ นาม กถิยติ.

อปิเจตฺถ ขณิกมรณํ สมฺมติมรณํ สมุจฺเฉทมรณนฺติ อยมฺปิ เภโท เวทิตพฺโพ. ตตฺถ ขณิกมรณํ นาม ปวตฺเต รูปารูปธมฺมานํ เภโท. ติสฺโส มโต, ปุสฺโส ๑- มโตติ อิทํ สมฺมติมรณํ นาม. ขีณาสวสฺส อปฺปฏิสนฺธิกา กาลกิริยา สมุจฺเฉทมรณํ นาม. อิมสฺมึ ปนตฺเถ สมฺมติมรณํ อธิปฺเปตํ. ชาติปจฺจยมรณํ ๒- อุปกฺกมมรณํ สรสมรณํ อายุกฺขยมรณนฺติปิ ตสฺเสว นามํ. ตยิทํ จุติลกฺขณํ, วิโยครสํ, วิปฺปวาสปจฺจุปฏฺฐานํ.

มรณสฺส ทุกฺขฏฺโฐ เวทิตพฺโพติ เอตฺถ ปน อิทมฺปิ สยํ น ทุกฺขํ, ทุกฺขสฺส ปน วตฺถุภาเวน ทุกฺขนฺติ วุตฺตํ. มารณนฺติกาปิ หิ สารีริกา เวทนา ปฏิวาเต คหิตา อาทิตฺตติณุกฺกา วิย สรีรํ ทหนฺติ. ๓- นรกนิมิตฺตาทีนํ อุปฏฺฐหนกาเล พลวโทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ. อิติ อิเมสํ ทฺวินฺนมฺปิ ทุกฺขานํ วตฺถุภาเวน ทุกฺขนฺติ เวทิตพฺพํ. อปิจ:-

"ปาปสฺส ปาปกมฺมาทิ- นิมิตฺตมนุปสฺสโต