@๔ ฉ.ม. อยํ สทฺโท น ทิสฺสติ ๕ ฉ.ม. ถเกตีติ

@๖ สี. อตฺเถตํ ๗ ฉ. โหติ ๘ ฉ.ม. วิภตฺตํ วเสน วิภตฺตํ. เตสํ หิ ทิพฺพกปฺปมฺปิ อารมฺมณํ อมนาปํ อุปฏฺฐาติ. อติทุคฺคตานมฺปิ ๑- ทุลฺลภนฺนปานานํ วเสน อวิภตฺตํ. ๒- เตสํ หิ กณาชกภตฺตสิตฺถานิปิ ปูติมํสรโสปิ อติมธุโร อมตสทิโส จ โหติ. มชฺฌิมกานํ ปน คณกมหามตฺตเสฏฺฐิกุฏุมฺพิกวาณิชกาทีนํ กาเลน อิฏฺฐํ กาเลน อนิฏฺฐํ ลภมานานํ วเสน วิภตฺตํ. เอวรูปา หิ อิฏฺฐานิฏฺฐํ ปริจฺฉินฺทิตุํ สกฺโกนฺตีติ.

ติปิฏกจูฬาภยตฺเถโร ๓- ปนาห:- อิฏฺฐานิฏฺฐํ นาม วิปากวเสเนว ปริจฺฉินฺนํ, น ชวนวเสน. ชวนํ ปน สญฺญาวิปลฺลาสวเสน อิฏฺฐสฺมึเยว รชฺชติ, อิฏฺฐสฺมึเยว ทุสฺสติ. อนิฏฺฐสฺมึเยว รชฺชติ, อนิฏฺฐสฺมึเยว ทุสฺสตีติ. วิปากวเสเนว ปเนตํ เอกนฺตโต ปริจฺฉิชฺชติ. น หิ สกฺกา วิปากจิตฺตํ วญฺเจตุํ. สเจ อารมฺมณํ อิฏฺฐํ โหติ, กุสลวิปากํ อุปฺปชฺชติ. สเจ อนิฏฺฐํ, อกุสลวิปากํ อุปฺปชฺชตีติ. กิญฺจาปิ หิ มิจฺฉาทิฏฺฐิกา พุทฺธํ วา สํฆํ วา มหาเจติยาทีนิ วา อุฬารานิ อารมฺมณานิ ทิสฺวา อกฺขีนิ ปิทหนฺติ, โทมนสฺสํ อาปชฺชนฺติ, ธมฺมสทฺทํ สุตฺวา กณฺเณ ถเกนฺติ. จกฺขุวิญฺญาณโสตวิญฺญาณาทีนิ ๔- ปน เตสํ กุสลวิปากาเนว โหนฺติ.

กิญฺจาปิ คูถสูกราทโย คูถคนฺธํ ฆายิตฺวา ขาทิตุํ ลภิสฺสามาติ โสมนสฺสชาตา โหนฺติ, คูถทสฺสเน ปน เนสํ จกฺขุวิญฺญาณํ ตสฺส คนฺธฆายเน ฆานวิญฺญาณํ รสสายเน ชิวฺหาวิญฺญาณญฺจ อกุสลวิปากเมว โหติ. พนฺธิตฺวา วรสยเน สยาปิตสูกโร จ กิญฺจาปิ วิรวติ, สญฺญาวิปลฺลาเสน ปนสฺส ชวนสฺมึเยว โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ, กายวิญฺญาณํ กุสลวิปากเมว. กสฺมา? อารมฺมณสฺส อิฏฺฐตาย.