@๓ ปาลิ., ฉ.ม. ปุพฺพนฺเตติ

@๔ ปาลิ., ฉ.ม. อปรนฺเตติ ๕ ปาลิ., ฉ.ม. ปุพฺพนฺตาปรนฺเตติ น เทตีติ กิจฺจโต กถิตา. อุปฺปชฺชมานาปิ จ ๑- อิเมสุ อฏฺฐสุ ฐาเนสุ อุปฺปชฺชตีติ ชาติโตปิ กถิตา. เอวํ กเถตฺวา ปุน "ยํ เอวรูปํ อญฺญาณํ อทสฺสนนฺ"ติอาทีนิ ปญฺจวีสติ ปทานิ อวิชฺชาลกฺขณํ ทสฺเสตุํ คหิตานิ.

ตตฺถ ยสฺมา อยํ อวิชฺชา อิเมหิ อฏฺฐหิ ปเทหิ กถิตาปิ ปุน ปญฺจวีสติยา ปเทหิ ลกฺขเณ อกถิเต สุกถิตา นาม น โหติ, ลกฺขเณ ปน กถิเตเยว สุกถิตา นาม โหติ. ยถา ปุริโส นฏฺฐโคณํ ปริเยสมาโน มนุสฺเส ปุจฺเฉยฺย "อปิ อยฺยา เสตํ โคณํ ปสฺสถ, รตฺตํ โคณํ ปสฺสถา"ติ, เต เอวํ วเทยฺยุํ "อิมสฺมึ รฏฺเฐ เสตรตฺตานํ โคณานํ อนฺโต นตฺถิ, กินฺเต โคณสฺส ลกฺขณนฺ"ติ. อถ เตน "สงฺฆาฏิ วา นงฺคลํ วา"ติ วุตฺเต โคโณ สุกถิโต นาม ภเวยฺย. เอวเมว ยสฺมา อยํ อวิชฺชา อฏฺฐหิ ปเทหิ กถิตาปิ ปุน ปญฺจวีสติยา ปเทหิ ลกฺขเณ อกถิเต สุกถิตา นาม น โหติ, ลกฺขเณ ปน กถิเตเยว สุกถิตา นาม โหติ, ตสฺมา ยานสฺสา ลกฺขณทสฺสนตฺถํ ปญฺจวีสติ ปทานิ กถิตานิ, เตสมฺปิ วเสน เวทิตพฺพา.

เสยฺยถีทํ:- ญาณํ นาม ปญฺญา, สา อตฺถตฺถํ การณการณํ จตุสจฺจธมฺมํ วิทิตํ ปากฏํ กโรติ. อยํ ปน อวิชฺชา อุปฺปชฺชิตฺวา ตํ วิทิตํ ปากฏํ กาตุํ น เทตีติ ญาณปจฺจนีกโต อญฺญาณํ. ทสฺสนนฺติปิ ปญฺญา, สาปิ ตมาการํ ปสฺสติ. อวิชฺชา ปน อุปฺปชฺชิตฺวา ตํ ปสฺสิตุํ น เทตีติ อทสฺสนํ. อภิสมโยติปิ ปญฺญา, สา ตมาการํ อภิสเมติ. อวิชฺชา ปน อุปฺปชฺชิตฺวา ตํ อภิสเมตุํ น เทตีติ อนภิสมโย. อนุโพโธ สมฺโพโธ ปฏิเวโธติปิ ปญฺญา, สา ตมาการํ อนุพุชฺฌติ สมฺพุชฺฌติ ปฏิวิชฺฌติ. อวิชฺชา ปน อุปฺปชฺชิตฺวา ตํ อนุพุชฺฌิตุํ สมฺพุชฺฌิตุํ ปฏิวิชฺฌิตุํ น เทตีติ อนนุโพโธ อสมฺโพโธ อปฺปฏิเวโธ. สงฺคาหณาติปิ ปญฺญา, สา ตํ อาการํ คเหตฺวา ฆํสิตฺวา คณฺหาติ. อวิชฺชา ปน อุปฺปชฺชิตฺวา ตํ คเหตฺวา ฆํสิตฺวา คณฺหิตุํ น เทตีติ อสงฺคาหณา. ปริโยคาหณาติปิ ปญฺญา, สา ตํ อาการํ โอคาหิตฺวา อนุปวิสิตฺวา คณฺหาติ. อวิชฺชา ปน อุปฺปชฺชิตฺวา