ตตฺถ ปฐมตฺติโก ปริวีมํสนสุตฺตวเสน คหิโต. ตตฺถ หิ "ปุญฺญญฺเจ สงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, ปุญฺญูปคํ โหติ วิญฺญาณํ. อปุญฺญญฺเจ สงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, อปุญฺญูปคํ โหติ วิญฺญาณํ. อาเนญฺชญฺเจ สงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, อาเนญฺชูปคํ โหติ วิญฺญาณนฺ"ติ ๑- วุตฺตํ. ทุติยตฺติโก ตทนนฺตรสฺส วิภงฺคสุตฺตนฺตสฺส วเสน คหิโต. สมฺมาทิฏฺฐิสุตฺตปริยาเยน ๒- คหิโตติปิ วุตฺตํ วฏฺฏติเยว. ตตฺถ หิ "ตโยเม ภิกฺขเว สงฺขารา. กตเม ตโย. กายสงฺขาโร วจีสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร"ติ ๓- วุตฺตํ. กสฺมา ปเนเตสํ สุตฺตานํ วเสน เต คหิตาติ. อยํ อภิธมฺโม นาม น อธุนากโต, นาปิ พาหิรกอิสีหิ วา สาวเกหิ วา เทวตาหิ วา ภาสิโต. สพฺพญฺญุชินภาสิโต ปน อยํ. อภิธมฺเมปิ หิ สุตฺเตปิ เอกสทิสาว ตนฺติ นิทฺทิฏฺฐาติ อิมสฺส ปทสฺส ๔- ทีปนตฺถํ.

อิทานิ เต สงฺขาเร ปเภทโต ทสฺเสตุํ ตตฺถ กตโม ปุญฺญาภิสงฺขาโรติอาทิมาห. ตตฺถ กุสลา เจตนาติ อนิยมโต จตุภูมิกเจตนาปิ วุตฺตา. กามาวจรา รูปาวจราติ นิยมิตตฺตา ปน อฏฺฐ กามาวจรกุสลเจตนา ปญฺจ รูปาวจรกุสลเจตนาติ เตรส เจตนา ปุญฺญาภิสงฺขาโร นาม. ทานมยาติอาทีหิ ตาสํเยว เจตนานํ ปุญฺญกิริยาวตฺถุวเสน ๕- ปวตฺติ ทสฺสิตา. ตตฺถ อฏฺฐ กามาวจราว ทานสีลมยา โหนฺติ. ภาวนามยา ปน เตรสปิ. ยถา หิ ปคุณธมฺมํ สชฺฌายมาโน เอกํ เทฺว อนุสนฺธิคเตปิ น ชานาติ, ปจฺฉา อาวชฺเชนฺโต ชานาติ, เอวเมว กสิณปริกมฺมํ กโรนฺตสฺส ปุคุณชฺฌานํ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส ปคุณกมฺมฏฺฐานญฺจ มนสิกโรนฺตสฺส ญาณวิปฺปยุตฺตาปิ ภาวนามยา ๖- โหติ. เตน วุตฺตํ "ภาวนามยา ปน เตรสปี"ติ.