เอตฺถาห:- คณฺหาม ตาว เอตํ "อวิชฺชา สงฺขารานํ ปจฺจโย"ติ, อิทํ ปน วตฺตพฺพํ "กตเมสํ สงฺขารานํ กถํ ปจฺจโย โหตี"ติ. ตตฺริทํ วุจฺจติ:-

ปจฺจโย โหติ ปุญฺญานํ ทุวิธาเนกธา ปน

ปเรสํ ปจฺฉิมานํ สา เอกธา ปจฺจโย มตาติ.

ตตฺถ ปุญฺญานํ ทุวิธาติ อารมฺมณปจฺจเยน จ อุปนิสฺสยปจฺจเยน จาติ เทฺวธา ปจฺจโย โหติ. สา หิ อวิชฺชา ขยโต วยโต สมฺมสนกาเล กามาวจรานํ ปุญฺญาภิสงฺขารานํ อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย โหติ, อภิญฺญาจิตฺเตน สโมหจิตฺตชานนกาเล รูปาวจรานํ. อวิชฺชาสมติกฺกมนตฺถาย ปน ทานาทีนิ เจว กามาวจรปุญฺญกิริยาวตฺถูนิ ปูเรนฺตสฺส รูปาวจรชฺฌานานิ จ อุปฺปาเทนฺตสฺส ทฺวินฺนมฺปิ เตสํ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย โหติ. ตถา อวิชฺชาสมฺมุฬฺหตฺตา กามภวรูปภวสมฺปตฺติโย ปตฺเถตฺวา ตาเนว ปุญฺญานิ กโรนฺตสฺส.